သာဝကများအကြောင်း

• အရှင်အနုရုဒ္ဓါ
• အရှင်အာနန္ဒာ
  
• အရှင်ပုဏ္ဏ 
• အရှင်မဟာကဿပ
• အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန
• အရှင်သာရိပုတ္တရာ
  
• အနာထပိဏ်သူဋ္ဌေး
• စိတ္တသူကြွယ်

သင်ကြားရေးနည်းစနစ်

• ပါဠိတော်ကို ပါဠိတော်အဖွင့်နဲ့ လေ့လာနည်း ခေတ်စားကြီးကျယ်လာတဲ့ တစ်နေ့ မြန်မာရဟန်းတော်တွေရဲ့ ဉာဏ်ပညာဟာ အဋ္ဌကထာဋီကာဆရာတို့ရဲ့ဉာဏ်နဲ့ တန်းတူဖြစ်လာမှာပါ။ အချို့နေရာ သာတာလေးတွေတောင် ရှိလာမှာပါ။
•  သင်ကြားရေးနည်းစနစ်နဲ့ ပတ်သက်ရင် ဗြိတိသျှကောင်စယ်၊ အမေရိကန်စင်တာမှာ သုံးတဲ့ သင်ကြားရေး နည်းစနစ်များကို ယူ၍ ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုရန််
• သင်ရိုးကို စာကြည့်တိုက်နဲ့တွဲပြီး သုံးနိုင်အောင် စီစဉ်ရန်
• အင်တာဗျူးခြင်း အတတ်ပညာကို စာတွေ့လက်တွေ့ သင်စေခြင်း
• စာသင်နေတဲ့အချိန်မှာ Question မေးဖို့က အရေးကြီးတယ်။ ဒါကို သင်္ခမ်းစာတိုင်းမှာ ပါအောင် ဆရာကိုင်လမ်းညွှန်တွေမှာ သေသေချာချာ ထည့်သွင်းမှာကြားထားဖို့
• အချက်အလက်များကို အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်းထက် နားလည်သဘောပေါက်ပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်စွမ်းကို ပိုမိုအလေးထားသည်။ 
• ကျောင်းသားကို စာသင်ခန်းထဲ ပိတ်လှောင်ထားခြင်းထက် သဘာဝတွင် ပညာသင်၊ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပညာသင်၊ လုပ်ငန်းခွင်တွင် ပညာရှာဆိုသည့် သင်ခန်းစာများ ထည့်ပေးရန်
• လေ့လာထားသည်များကို အတန်းထဲတွင် ပြန်ပြီး ရှင်းလင်းရန် 
• တောတောင်ရေမြေကို ချစ်မြက်နိုးသူများဖြစ်လာစေရန် အချို့သင်ခန်းစာများကို သစ်ပင်အောက်တွင် သင်ဖို့ ဒီဇိုင်းဆွဲရန်။ တောတောင် ရေမြေကို စိတ်ဝင်စားသည့် အကြောင်းအရာများ ထည့်သင်ရန်
• ပြတိုက်များသို့ ခေါ်သွား၍ လေ့လာစေခြင်း
• အနီးဆုံး ရှေးဟောင်းနယ်မြေသို့သွားပြီး လေ့လာစေခြင်း၊ မိမိအတွေ့အကြုံကို စာတစ်မျက်နှာစာ ရပို့တင်စေခြင်း
• ပုံပြောခြင်းအနုပညာ  (စာဖတ်တာကို အားပေးဖို့၊ confidence building, creative thinking)

မြန်မာနှင့် သီရိလင်္ကာ သာသနာဆက်ဆံရေး

 (၁၂) ရာစုက သီဟိုဠ်ကို ရောက်သွားတဲ့ မွန်ရဟန်းတော် ဆပ္ပဋမထေရ်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မှတ်တမ်း သီဟိုဠ်မှာ မရှိပါ။ မြန်မာတွေ မှတ်တမ်းတင်ထားလို့သာ သူတို့ သိတာပါ။ ကလျာဏီမှာ သိမ်ဝင်ဖို့ (၁၄) ရာစုက မွန်ဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်း လွှတ်လိုက်တဲ့ ရဟန်းတော်များအကြောင်းလည်း သီဟိုဠ်မှတ်တမ်းတွေမှာ မရှိပါ။ မြန်မာတွေ ပြောလို့သာ ဒီအကြောင်းကို သီဟိုဠ်က ကိုယ်တော်တွေ ဂုဏ်ယူစွာနဲ့ ပြောနေကြရတာ။

(၁၁) ရာစုက သီဟိုဠ် ဝိဇယဗာဟုမင်းရဲ့ ပင့်ဖိတ်ချက်အရ အနော်ရထာမင်း အစီအစဉ်နဲ့ မြန်မာရဟန်းတော်တွေ သီဟိုဠ်ကို ရောက်လာပါတယ်။ သီဟိုဠ် ရဟန်းတော်တွေကို ဥပသမ္ပဒကံဆောင် (ရဟန်းပြု) ပေးခဲ့ပါတယ်။ ပိဋကတ်သုံးပုံကိုလည်း သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီအကြောင်းကို သီဟိုဠ်သမိုင်းကျမ်းဖြစ်တဲ့ စူဠဝံသမှာ အတိအလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ကျောက်စာ အထောက်အထားလည်း ရှိတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒီလောက် ခိုင်မာတဲ့ အထောက်အထားများကို တချို့ သီဟိုဠ်ပညာရှင်တွေက မခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ ငြင်းချက် ထုတ်ချင်ကြတာ တွေ့ရတယ်။ ပညာရေးစနစ်ရဲ့ အားနည်းချက်ကြောင့် မြန်မာရဟန်းတော်လောကမှာတောင်  ဒီအကြောင်းအရာတွေကို သိသူ၊ သတိထားမိသူ နည်းပါလိမ့်မယ်။

အထက်က သမိုင်းအချက်အလက် (၃) ခုကို ထောက်ဆကြည့်ရင် မြန်မာနဲ့ သီရိလင်္ကာဟာ ဘာသာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အမြဲတမ်း အချင်းချင်း ကူးလူးဆက်ဆံမှု ရှိခဲ့တယ်။ အကူအညီတောင်းသူနဲ့ အကူအညီ ပေးသူ နှစ်ဦးကြားမှာ အကူအညီတောင်းသူက အကူအညီပေးသူရဲ့ အကြောင်းကို ကျေးဇူးတင်စွာနဲ့ မှတ်တမ်း ထိုးလေ့ရှိပါတယ်။ သို့သော် အကူအညီ ပေးသူကတော့ သူတို့သမိုင်းမှာ တခုတ်တရ မှတ်တမ်းတင်ထားလေ့ မရှိဘူးတာကို တွေ့ရပါတယ်။

(၁၈) ရာစု အစောပိုင်း ဘိုးတော် ပဒုံမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရဟန်းပြုရန် သီဟိုဠ်မှ သာမဏေများ ရောက်လာသည်။ အမရပူရ မင်းနေပြည်တွင် မင်းဆရာဖြစ်သူ () ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ် ခံယူကြသည်။ ထိုရဟန်းတော်များက သီဟိုဠ်တွင် အမရပူရဂိုဏ်းထောင်ကာ သာသနာပြုကြသည်။ ထိုအကြောင်းကို ဥပဇ္ဈာဆရာဖြစ်သူ ရာဇသင်္ကြံက သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းတွင် အကျယ်တဝင့် မှတ်တမ်း ရေးထိုးထား၏။ 

မဟနအတွင်းရေးမှူးနှင့် စင်္ကာပူ

 မျက်ရည်များသမိုင်း (Nov, 2013)

အိုင်အိုစီ အကြီးအကဲက ရိုဟိန်ဂျာတွေကို မြင်ရပြီး မျက်ရည်မဆယ်နိုင် ဖြစ် ရသည်ဟု ဆို၏။ ဂါဇာကမ်းမြှောင်နှင့် လက်ရှိ ဆီရီးယား၊ အီဂျစ်တို့ဆီ ယင်း အကြီးအကဲကြီး မရောက်ဖူးသေးအံ့ ထင်သည်။ အစ္စလာမ်ကမ္ဘာမှာ အေးအေးချမ်းချမ်းရှိသည့် နေရာက အလွန်ပင် ရှားပါးလှပါသည်။ ငိုမိသည်ဆိုလည်း ငိုမိသည်ပေပေါ့။ သီဟနာဒနဲ့ သိပ်မဆိုင်လှ။

ဆိုင်သည့်ကိစ္စကို ခပ်နာနာတို့ချင်သည်။

မြန်မာပြည်မှာ ရှိနေသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် တန်ဆောင်းမုန်းလပြည့်ပွဲတော်ကို ငဲ့ကွက်ခြင်း ကင်းစွာ စင်္ကာပူမှာလုပ်သည့် (သီဟိုဠ်မှ လည်လည် ဝယ်ဝယ် ဆရာတော်တစ်ပါး ဦးဆာင်သည့်) ကထိန်သင်္ကန်း ဆက်ကပ် ပွဲ ကို နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့က ဘာကြောင့်များ "ခေါင်" က စပြီး ကြွလာကြပါသနည်း။ ဒီပွဲက သာသနာအတွက် ဘယ်လောက် အရေး ကြီးလို့ အုပ်စုကြီးလိုက် ကြွလာရပါသနည်း (ပြည်တွင်းမှာက ဘာသာရေး ကတောက်ကဆတွေနဲ့)။ ပြည်တွင်းမှာ ပင့်ဖိတ်သူ မရှိခြင်းကြောင့်လား (လုံးဝ မဖြစ်နိုင်)။ နိုင်ငံခြားဆိုသည်နှင့် သင်္ကန်းရုံပြီး စောင့်နေတော်မူကြခြင်း လား။ ကြွမည်ဆိုလည်း ကိုယ်စားလှယ်လောက်သာ ကြွလာလျှင် အဖွဲ့ အ စည်းသိက္ခာ တက်မလာပေဘူးလား။

လျှောက်ချင်ပါသည်။ စင်္ကာပူအခြေစိုက် သူ့အလုပ်နဲ့သူ၊ စာကြည့်၊ စာသင်၊ စာရေးကိစ္စတို့ဖြင့် မအားမလပ်ရှိနေသော သီရိလင်္ကာ ဆရာတော်ကြီးများပင် ဤမျှ ကော်မာရှယ်ဆန်သောပွဲကို မကြွကြပါ။ သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့ဟူသည် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းမှန်သော်လည်း ရုံးသေ ဘာ၊ အစိုးရပေါ်လစီသဘောများ ပါဝင်ပါသည်၊ ဒူးနေရာဒူး တော်နေရာတော် ရှိကို ရှိရပါမည်။ ဥပမာ၊ သမ္မတ သမ္မတချင်းဖိတ်၊ အတွင်းရေးမှူး အတွင်းရေး မှူးချင်းဖိတ် (စသည်) တို့ဖြစ်ပါသည်။ (ချွင်းချက်တော့ ရှိပါသည်)။ သာမန် ရဟန်းတစ်ပါးက ပင့်ဖိတ်မှုအများထဲမှ တစ်ခုကိုရွေးပြီး နှစ်သက် သလို ကြွနို င်သော်လည်း အဖွဲ့အစည်းထဲမှာဆိုလျှင်တော့ အဖွဲ့အစည်းကျင့်ဝတ် ရှိနေ လျင် သိက္ခာပိုရှိနိုင်ပါသည် (နိုင်ငံခြားကဆိုတိုင်း ပင့်တိုင်းတော့မကြွ ဟူလို)

ယခုမူ....... ။

ခိုင်လုံသော သတင်း (ကံမကောင်း အကြောင်းမလှစွာ) ရရှိခဲ့ရပါသည်။

ဆရာတော်တစ်ပါးက နံနက်စောစော ဟိုတ်တယ်မှ ထ၊ လမ်းလျှောက်။ အပြန်လမ်းကို မမှတ်မိ။ လျှောက်။ တောင်ရောက် မြောက်ရောက်။ နံနက်စောစော။

တက္ကစီသမားက မြန်မာဘုန်းကြီးမှန်း သိ။ မေးလို့လည်း ဘာမှ ပြန်မဖြေ တတ်။ သို့ဖြင့် မြန်မာကျောင်းကြီးရှေ့ စေတနာဖြင့် ပို့ပေးထားခဲ့။ ကျောင်း တံခါးကြီးက မဖွင့်သေး။ စီစီတီဗွီ။ နံနက်စောစော။

သို့ဖြင့် လျှောက်မိလျှောက်ရာ လျှောက်။ စီစီတီဗွီ။ ကင်းလှည့် စင်္ကာပူ ရဲ ကားနဲ့တွေ့။ ရဲစခန်းခေါ်သွား။ (သည်းခံပါလော၊ စကားမှားသွားသည်၊ ရဲစခန်းကို ပင့်သွား) ရဟန်းတုများအကြောင်း သတင်းစာမှာ ပါထားတာ မကြာသေး။ နံနက်စောစော။ စီစီတီဗွီ။

ရဟန်းတစ်ပါးကို ရဲကဖုန်းဆက်၊ အာမခံဖြင့်ထုတ်ဖို့ပြော၊ ရဟန်းကလည်း မသိဘဲ အာမ မခံရဲ။

သို့ဖြင့် သို့ဖြင့်

နောက်ဆုံး ထိုဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်ထားသည့် အဖွဲ့က အာမခံဖြင့် လာထုတ် (ပင့်) သွားသတတ်။

ထိုသို့ ကြုံတွေ့လိုက်ရသော၊ ပြည်တွင်းက တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်ကို မကြွရောက်နိုင်ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးထဲမှ တစ်ပါး အပါအဝင်ဖြစ်သော ၎င်း ဆရာတော်သည် နိုင်ငံတော်အဆင့် သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့၌ ထိပ်တန်း အတွင်းရေးမှူးရာထူးထက် မနိမ့်သောရာထူး ရှိသည်ဟုဆိုပါလျှင် သင် မျက်ရည်ကျပါမည်လား။ (ဦးခေမိန္ဒ၊ ခြောက်ထပ်ကြီး) သင့် မျက်ရည် ကျ မကျကလည်း သီဟနာဒနဲ့ မဆိုင်လှပါ။

သီဟနာဒ

--------------------------------

အရှင်ဇောတိကာလင်္ကာရ (ဖောင်ပြင်)

ပထမပြန်စနစ် ဆန်းစစ်ကြည့်ခြင်း

(အရှင်ဇောတိကာလင်္ကာရ = ဖောင်းပြင်)

https://www.facebook.com/ujotikar.linkarra/posts/1760899550793322 

မြန်မာနိုင်ငံပရိယတ္တိပညာရေးလောကတွင် 'ပထမပြန်စာမေးပွဲနှင့် အဋ္ဌကထာပြန်ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ' ဟု ပင်မစာမေးပွဲကြီး နှစ်မျိုးရှိပါသည်။ ပထမပြန်စာမေးပွဲ၌ အခြေပြုမူကြိုတန်း၊ အခြေပြုမူလတန်း၊ အစိုးရပထမငယ်တန်း၊ အစိုးရပထမလတ်တန်း၊ အစိုးရပထမကြီးတန်း-ဟု အတန်း(၅)တန်း ခွဲခြားထား၏။ အတန်းတိုင်းရှိ သင်ရိုးညွှန်းတန်းများမှာ ပိဋကတ်အခြေခံသင်ရိုးညွှန်းတန်းများသာ ဖြစ်၍ ကွာခြားမှု သိပ်မရှိလှပါ။ ဝိနည်း၊ သဒ္ဒါ၊ သဂြိုဟ်၊ ညဝါ၊ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်း၊ အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ၊ ဆန်း၊ ဇာတ်အဋ္ဌကထာနှင့် ဆိုင်ရာအခြံအရံကျမ်းများကို ပြဌာန်းထားသည်။

ဝိနည်းဆိုင်ရာတွင် ရှင်သာမဏေတို့ လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းချက်များကို ပြဆိုသော ရှင်ကျင့်ဝတ်၊ ရဟန်းတော်တို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည့်စည်းကမ်းချက်များကို ပြဆိုသော ဘိက္ခုဝိနည်းနှင့် သိထားရမည့် ဘိက္ခုနီဝိနည်း-ဟူသော ဝိဘင်းပါဠိတော်နှင့် ကင်္ခါဝိတရဏီအဋ္ဌကထာတို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထား၏။ ဝိနည်းဆိုင်ရာမှာ ရှင်ရဟန်းတို့အနေဖြင့် မဖြစ်မနေသိရှိလိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက်များဖြစ်၍ မသင်မနေရ သင်ယူရမည့် ကျမ်းစာများဖြစ်၏။ အထူးဆိုဖွယ်မရှိပါ။

သဒ္ဒါဆိုင်ရာတွင် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးပါဠိနှင့်အနက်၊ ရူပသဒ္ဓိပါဠိနှင့်အနက်၊ နာမ်ဂိုဏ်းများ၊ အာချာတ်ဂိုဏ်းများ- စသည့် ပါဠိသဒ္ဒါကျမ်းစာတို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ပါဠိသဒ္ဒါကို သင်ယူရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပါဠိသဒ္ဒါ၌ ကျွမ်းကျင်၍ ပါဠိဉာဏ်ရင့်သန်ပြီး ပါဠိတော်၊အဋ္ဌကထာ၊ဋီကာ၊အနုဋီကာ-ဟူသော ပိဋကတ်ပင်လယ်ကြီးကို လွယ်ကူစွာ ကူးမြောက်နိုင်စေရန်ဖြစ်၏။ ရည်ရွယ်ချက်ကား ကောင်းမွန်လှ၏။ သို့သော် သင်ကြားပုံစနစ်ကား ခေတ်နှင့်အံမဝင်တော့ချေ။ စာသင်သားများသည် သဒ္ဒါကြီးစာအုပ်တစ်ခုလုံးကို အလွတ်ထောင်ကျက်ကြရ၏။ ပါဠိရရုံနှင့်မပြီးသေး အနက်ကိုရော အလွတ်ကျက်ကြရ၏။ ရူပသဒ္ဓိကျမ်းစာတွင်လည်း ထိုနည်း¤င်း။ အမှန်မှာ သုတ်ပြီး၊ရုပ်ပြီးတတ်၍ လိင်ဂိုဏ်းကာရန်ကျွမ်းကျင်ပြီး ကတ္တား၊ကံ၊ကြိယာခွဲတတ်လျှင်ပင် သဒ္ဒါရေး အခြေခံရ၏။ ပါဠိတော်၊အဋ္ဌကထာများ ကြည့်နိုင်စွမ်းရှိအောင် လေ့ကျင့်ပေးဖို့သာ လိုအပ်တော့၏။ ယခုမူ ဘာမျှနားမလည်ပဲ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းပါဠိ+အနက်တွေကို အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန်နေကြ၏။ လိင်လည်း မကွဲ။ ဂိုဏ်းလည်း မစဉ်တတ်။ ကတ္တားလည်း မသိ။ ကံလည်း မရှာတတ်။ ဘာကြိယာမှန်းလည်း နားမလည်။ ထိုသို့ဖြင့် သဒ္ဒါပါဠိများ အလွတ်ရွတ်ပြီး သဒ္ဒါရေးများကို သဘောမပေါက်ကြတော့။ ပါဠိတော်၊အဋ္ဌကထာများ ဖတ်ရှုပြီး ပိဋကတ်ပင်လယ်ကို ကူးခတ်ဖို့အရေးမှာ အလှမ်းဝေးလှသော အိပ်မက်မျှသာ ဖြစ်နေချေတော့၏။ သဒ္ဒါသင်ပြီး သဒ္ဒါနားမလည်ကြ။ ပါဠိသင်ပြီး ပါဠိမတတ်ကြတော့။ 'သဒတ်မတာ၊ စတ်မတာ၊ သဒ္ဒါမတတ်၊ စာမတတ်' ဟူသော ဆိုရိုးစကားဖြင့် အရေးမပါလှသော သဒ္ဒါရေးမှာသာ အချိန်ကုန်၍ အရေးကြီးသော ဘုရားဟော ပိဋကတ်များကို မသိရှိကြတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ရှင်ရဟန်းအများစုသည် သဒ္ဒါသင်ပြီး သဒ္ဒါမတတ်ကြသလို ဘုရားဟောပိဋကတ်စာပေများကိုလည်း အဓိပ္ပါယ်မှန်စွာ ဖတ်ရှုနိုင်စွမ်းမရှိကြသဖြင့် ပိဋကတ်ကျွမ်းကျင်သူ နည်းပါးလွန်းလှ၏။ ကတ္တား၊ကံကိုမျှပင် မှန်ကန်စွာ မခွဲနိုင်သော လက်ရှိပါဠိသဒ္ဒါသင်ရိုးသည် မှန်ကန်မှုရှိ/မရှိ၊ သင်ကြားပုံနည်းစနစ်သည်လည်း ကောင်းမွန်မှု ရှိ/မရှိ စိစစ်သုံးသပ်သင့်ကြပြီ။

အဘိဓမ္မာဆိုင်ရာတွင် 'လက်သန်းအဋ္ဌကထာ'ဟု ခေါ်သော အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပါဠိ+အနက်နှင့် ဋီကာကျော် ပါဠိ+အနက်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပါဠိမှာ မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူခဲ့သော အဘိဓမ္မာ (၇)ကျမ်း၏ အနှစ်ချုပ် သဂြိုဟ်(၉)ပိုင်းခေါ် အဋ္ဌကထာငယ်တစ်စောင် ဖြစ်၏။ အလွန်ကောင်းမွန်လှသော ကျမ်းစာဖြစ်သည်။ ဋီကာကျော်မူကား ဝါဒရေးရာများရှုပ်ထွေးလှသလို သာမန်စာသင်သားအများစု နားမလည် ကြသော ကျမ်းစာဖြစ်၏။ ဝါဒရေးရာများ ခက်ခဲလှသဖြင့် ပညာရှင်ဖြစ်လိုသူများအတွက်သာ သင့်တော်သော ကျမ်းစာ-ဟု ယူဆမိပါသည်။ အဘိဓမ္မာသဘောသွားကို နားလည်နိုင်ဖို့ သဂြိုဟ်သည် မသင်မဖြစ်သင်ယူရမည့် ကျမ်းစာဖြစ်သော်လည်း ယခုစာသင်သားအများစုသည် စိတ်အစဉ်၊ စေတသိက်အစဉ်၊ ရုပ်အစဉ်ဖြစ်ပုံများကို နားမလည်ကြ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မှုများကို ရှင်းလင်းစွာသဘောမပေါက်ကြ။ ပဋ္ဌာန်းသဘော တရားတို့၏ ရှေ့နောက်ဆက်သွယ်ဟန်၊ ကျေးဇူးပြုဟန်များကို နားမလည်ကြ။ စာမေးပွဲရမှတ်ကိုသာ ဦးစားပေး နေရ၍ သဘောတရားရေးပိုင်းမှာ အားနည်းလာခြင်းဟု ယူဆပါသည်။ ပါဠိ+အနက်သာရပြီး သဘောအဓိပ္ပါယ် မကျွမ်းကျင်ကြသဖြင့် အကျိုးမများလှ။ အဘိဓမ္မာအခြေခံသင်ကြားပုံကိုလည်း စိစစ်သုံးသပ်သင့်ပါသည်။

ညဝါဘာသာနှင့် ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်းဘာသာတို့မှာ စာသင်သားအများစုအတွက် အခက်ဆုံးဘာသာဟု ဆိုလျှင် မှားနိုင်မည်မထင်ပါ။ နှုတ်တက်ရွရွသာ အာဂုံရွတ်ဆိုခဲ့ရသည် ဘာတွေမှန်းလည်း နားမလည်ကြ။ ဉာဏ်မမီကြ သည်သာ များ၏။ အချို့ဆိုလျှင် နည်းစနစ်ပိုင်းကိုပင် သဘောမပေါက်ကြ။ အခက်ဆုံးဘာသာရပ်ထဲတွင် ထိပ်ဆုံးဖြစ်နေလိမ့်မည် ထင်ပါသည်။ အဘိဓမ္မာဆိုင်ရာသည် သိမ်မွေ့နက်နဲလှသဖြင့် တော်ရုံဉာဏ်ဖြင့် သဘောမပေါက်နိုင်ပါ။ အခြေခံအဆင့်တွင် မပြဋ္ဌာန်းပဲ ပညာရှင်အဆင့်/ဂုဏ်ထူးတန်းအဆင့်၌သာ ပြဋ္ဌာန်း သင့်သော ကျမ်းစာများ ဖြစ်၏။ အဘိဓမ္မာညဝါ ပြဋ္ဌာန်းစာများသည်လည်း စိစစ်သုံးသပ်သင့်သော ကျမ်းစာများ ဖြစ်ပါသည်။

အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ၊ ဆန်း၌ အဘိဓာန်နှင့်ပတ်သက်၍ကား ဝေဖန်သူများလွန်း၍ အထူးမဝေဖန် လိုတော့။ ဝေါဟာရအဘိဓာန်ကို အလွတ်ထောင်ကျက်သူများမှာ ဘုန်းကြီးများသာ ရှိ၏-ဟု မှတ်ကြလေကုန်။ အလင်္ကာနှင့်ဆန်းကျမ်းမူကား ပါဠိစာပေကျွမ်းကျင်ရေးအတွက် အရေးပါလှသော ကျမ်းစာများ ဖြစ်၏။ နည်းစနစ်ကောင်းမွန်စွာဖြင့် လေ့ကျင့်သင်ကြားသင့်သော ကျမ်းစာများ ဖြစ်၏။ ယခုကား စာမေးပွဲရမှတ်ကို ဦးစားပေးလွန်းပြီး ပါဠိ+အနက်ရရေးသာ အားစိုက်နေကြသဖြင့် အလင်္ကာနည်း၊ ဆန်းနည်းများ၌ ကျွမ်းကျင်မှု အားနည်းကြ၏။ အလင်္ကာ၊ဆန်းများ ကျွမ်းကျင်စေရေးအတွက် ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာကို သင်ယူစဉ် လက်တွေ့ လေ့ကျင့်ခြင်းကသာ ထိရောက်မှုရှိမည်ဟု ယူဆမိပါသည်။ အဘိဓာန်ကလွဲလျှင် ထိုဘာသာရပ်များမှာ အထူးဆိုဖွယ်မရှိ။ ကျွမ်းကျင်မှုနည်းပါးခြင်းအကြောင်းကိုသာ စိစစ်သုံးသပ်သင့်သည်။

ဇာတ်အဋ္ဌကထာဘာသာကို ဘာသာပြန်ကျွမ်းကျင်စေရေးအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း ဖြစ်၏။ စာသင်သားများ အတွက်မူကား ထိုဘာသာသည် အလကားဘာသာ ဖြစ်နေပါသည်။ မည်သူမျှဂရုမစိုက်ကြ။ မည်သူမျှ အရေးမလုပ်ကြ။ ထို့ကြောင့် ထိရောက်မှုတစ်စုံတစ်ရာမျှ မရှိသောဘာသာဖြစ်၏။ မြန်မာစာပြဋ္ဌာန်းစဉ် မြန်မာစာဝါကျ၊ စကားပြေပိုင်းများ လေ့ကျင့်ခဲ့ကြ၏။ စာစီစာကုံးများရေးသားနိုင်ကြ၏။ ဘာသာပြန်သင်ရပြီး ဘာသာမပြန်တတ်သူများသာ ဖြစ်နေကြဆဲပင်။ ဖြစ်ပျက်နေမှုများကို အားလုံးသိပြီးဖြစ်၏။ ပါဠိမတတ်ရုံသာ မဟုတ်၊ မြန်မာစာတွင်လည်း အားနည်းလှ၍ မြန်မာ့စာပေလောကတွင် မြန်မာစာပေပညာရှင်ရဟန်းတော်များ နည်းပါးနေလေ၏။ ဘာသာပြန်ဘာသာ၏ ပါဠိမှ မြန်မာသို့၎င်း၊ မြန်မာမှ ပါဠိသို့၎င်း ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း လုပ်ငန်းတွင် ထိရောက်မှု ရှိ/မရှိ အကျိုးရလာဒ်များကို စိစစ်သုံးသပ်သင့်ပါသည်။

ဘာသာရပ်များအားလုံးကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ပထမပြန်စနစ်သည် ပိဋကတ်အခြေခံရနိုင်ရေးအတွက် ပါဠိကျွမ်းကျင်ရေးစနစ်-ဟု မြင်မိပါသည်။ ပါဠိကျွမ်းကျင်ရေးတွင်လည်း သဒ္ဒါကျွမ်းကျင်ရေးကိုသာ အဓိကထားသော စနစ်-ဟု မြင်မိပါသည်။ အဖြစ်မှန်ကား သဒ္ဒါသင်ပြီး သဒ္ဒါမကျွမ်းကျင်ကြသလို၊ ပါဠိသင်ပြီး ပါဠိပင် အဓိပ္ပါယ်မှန်အောင် မဖတ်တတ်ကြပါ။ ပိဋကတ်ပင်လယ်ကို ကူးခပ်နိုင်ရေးမှာကား ရွှေပြည်တော် မျှော်တိုင်းဝေးပင်တည်း။ ပထမကြီးသာ အောင်သွားသည် သီလတရားပင် မဟောတတ်ကြ။ ဘာသာပြန့်ပွါးရေး ဆောင်ရွက်ရန်ကား အိပ်မက်မျှသာတည်း။

ယခုခေတ်တွင် 'သဒ္ဒါတတ်မှ၊ စာတတ်သည်'ဟူသော စနစ်ဖြင့် အလုပ်လုပ်၍ ဖြစ်/မဖြစ်၊ ခေတ်နှင့် အံဝင်မှု ရှိ/မရှိ၊ အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှု များ/မများ စိစစ်သုံးသပ်သင့်နေပြီဖြစ်ပါကြောင်း . . . . .

အရှင်ဇောတိကလင်္ကာရ (ဖောင်းပြင်)

၅-၈-၂ဝ၁၆

https://www.facebook.com/ujotikar.linkarra

-------------------------------------

ဓမ္မဒေါင်းလုတ် ဦးကျော်လွင် လျှောက်ထားလွှာ

ဓမ္မဒေါင်းလုတ် ကိုကျော်လွင်

 မြန်မာနိုင်ငံ ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေး စနစ် အကြံပြု လျှောက်ထားလွှာ ~

================================================

အကြောင်းအရာ။ မြန်မာနိုင်ငံ ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေး စနစ်ကို ခေတ်နှင့်အညီ

လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း အကြောင်းအရာကို စုပေါင်းဆွေးနွေပွဲပြုလုပ်ရန်အတွက် ပဏာမဦးစွာ အလွတ်သဘော ဆွေးနွေးကြရန် ပရိယတ္တိစာပေသင်ကြားရေး လုပ်ငန်းခွင်မှ သာသနာ့အာဇာနည် ဆရာတော်ကြီးများ၊ သာသနာပြုပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတွေ့အကြုံများ၊ အခက်အခဲများ၊ အကြံပြုစာလွှာများကို တောင်းခံ မှတ်တမ်းတင်ပြီး၊ ထိုမှတ်တမ်းများကို ဝိုင်းဝန်းဆွေးနွေးကြပြီး သာသနာတော်ကြီးအတွက် ပိုမိုထိရောက်နိုင်သော ပညာရေးစနစ်နှင့် နည်းလမ်းများကို စုပေါင်း စည်းဝေး၍ အဖြေရှာကြရန် ပန်ကြားလျှောက်ထားလွှာ

သံဃာတော် အရှင်သူမြတ်တို့အား အထက်ပါအကြောင်းအရာအတွက် တပည့်တော်များမှ ရိုသေစွာ လျှောက်ထားအပ်ပါသည်ဘုရား။

အထက် ဖေါ်ပြပါ အကြောင်းအရာကို မလျှောက်ထားမီ တပည့်တော်တို့သည် ပရိယတ္တိပညာရေး

စနစ်များကို ဘာမှ နားမလည်သော၊ မိမိတို့သည် အကျိုးတော်ဆောင်ပေးလိုသောသဒ္ဓါစိတ်နှင့် လုပ်အားဒါနမျှသာ တတ်နိုင်သော ဥပါသကာများမျှသာ ဖြစ်ပါကြောင်းကို ပဏာမအနေနဲ့ ဝန်ခံလျှောက်ထားအပ်ပါသည် အရှင်သူမြတ်တို့ဘုရား။

ပရိယတ္တိမှ သာသနာ့ အာဇာနည် ဆရာတော်ကြီးများ၏ မလျှော့သော လုံ့လဖြင့်

ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် တာဝန် ကြေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်လာမှုကြောင့် တပည့်တော်တို့ ယနေ့ခေတ်ထိတိုင် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ စကားတော်များကို ကြားနာခွင့်၊ မှတ်သားခွင့်ဟူသော အခွင့်ထူးများကို ရကြခြင်းဖြစ်သည်ကို တပည့်တော်တို့အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်း တို့က သိရှိထားကြပါသည် ဘုရား။

သာသနာ့ သမိုင်းတလျှောက်တွင် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ စကားတော်များသည် လူနေမှု စနစ်ပေါင်းများစွာ၊ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တာယားပေါင်းများစွာ၊ ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းများစွာကို ကျော်ဖြတ်လာခဲ့သည်မှာ ယနေ့ဆိုလျှင် သာသနာတော်နှစ် ၂၅၅၇ တိုင်သို့တိုင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပါပြီဘုရား။

မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ စကားတော်များ စုစည်းရာ ပရိယတ္တိ သာသနာတော်ကြီး ဖြတ်သန်းကျော်ဖြတ်

လာခဲ့ရသော နှစ်ပေါင်း ၂၅၅၇ ၏ သမိုင်းကြောင်းကို ပြန်လည် သုံးသပ်ပါက

ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် သာသနာ့ဝန်ဆောင် ဆရာတော် ကြီးများသည် ပရိယတ္တိ သာသနာတော် ထိမ်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်ပွားရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို မိမိတို့၏ သက်တမ်းထင်ရှားရှိစဉ်ကာလအတွင်းရှိ လူနေမှုစနစ်၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အတတ်ပညာ၊ နည်းပညာများနှင့် အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ် အောင်၊ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ မူရင်းစကားတော်များလည်း ထိခိုက် ပျက်စီးခြင်းမရှိအောင်၊ ခေတ်နဲ့ ညီညွတ်သော သာသနာပြု နည်းစနစ်ဖြင့် မွမ်းမံပြူပြင်၍ပရိယတ္တိသာသနာတော်ကြီးကို စောင့်ရှောက်လာခဲ့ကြောင်း တပည့်တော်များ သိရှိခဲ့ ကြပါသည် ဘုရား။

ယနေ့ခေတ်အခါ၏ လူနေမှုစနစ်များ၏ ပြောင်းလဲမှုမှာ အလွန်တရာ

မြန်ဆန်လာကြသည်ကို တွေ့ကြုံနေကြ ရပါသည်ဘုရား။ ထိုနည်းတူ ကွန်ပြူတာနည်ပညာ၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ အဆမတန်ထွန်ကားလာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်မှာ ရှိသော လူမျိုးနွယ်စုများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ အတွေးအခေါ်များ အရှိန်အဟုတ်မြင့်မားစွာ

ပေါင်းစည်းလာကြပါသည် ဘုရား။

ထိုသို့သော အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ ပေါင်းစည်း ပြောင်းလဲလာကြသော လူနေမှုစနစ်များမှ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ဝေနေယျ အပေါင်းတို့၏ အတွေးအခေါ် ဓလေ့စရိုက်များသည်လည်း ပြောင်းလဲ လာကြပါသည်ဘုရား။

ထိုသို့ ဘက်ပေါင်းစုံမှ ပြောင်းလဲနေသော လူနေမှု စနစ်ကြီးနှင့် လိုက်လျှောညီထွေမှုစေရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ထိုလူနေမှုစနစ်ထဲတွင် ရှင်သန် ကျင်လည်နေရသော လူသားအားလုံးတို့လက်ဝယ်ပိုက်နေကြရသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ အပေါင်းတို့၏ လွတ်ကင်းရာကို နည်းလမ်းများကို သင်ကြားပြသပေးသော မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ တရားတော်များ သင်ကြား ပြသမှု နည်းစနစ်များသည်လည်း ခေတ်နှင့်အညီ လိုက်လျှောညီထွေမှုရှိစေရန် ဝိုင်းဝန်းပြုပြင် မွန်းမံ ကြမည်ဆိုလျှင် ပိုမိုထိရောက် အကျိုးကျေးဇူးများပြားသော သာသနာတော်မြတ်ကြီးတရပ် ဖြစ်လာမည်ဟု တပည့်တော်များ ယုံကြည်မိပါ သည်ဘုရား။

ထို့အတွက်ကြောင့် တပည့်တော်များ၏ မြန်မာနိုင်ငံ ပရိယတ္တိ ဘုန်းတော်ကြီး ပညာသင်ကြားရေး စနစ်ကို ခေတ်နှင့် အညီ လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း ဟု ဆိုအပ်သော စုပေါင်း

ဆွေးနွေးပွဲကြီးဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် အရှင်ဘုရားများ ပရိယတ္တိ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ (စာသင်၊ စာချ လုပ်ငန်းများ) တွင် ကြုံတွေ့ရသော

အောက်ဖေါ်ပြပါ အကြောင်းအရာများကို သက်ဆိုင်ရာကဏ္ဍများအလိုက် ခေါင်းစဉ်နံပါတ်များဖြင့် ပါဝင်ဆွေးနွေး ရေးသားဖေါ်ပြပေးတော်မူကြပါရန် လက်ဆယ်ဖြာမိုး၍ ရိုသေစွာ လျှောက်ထားအပ်ပါသည် အရှင်သူမြတ်များဘုရား။

၁) ပရိယတ္တိ သင်ကြားရေးကို ပိုမို ထိရောက်စေနိုင်သော ပညာရေးနည်းစနစ်များကို

လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း

======================

(၁-က) ယနေ့ လက်ရှိကျင်းပနေသော နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ စာမေးပွဲများ၊ ပုဂ္ဂလိက စာမေးပွဲများသည် သာသနာတော် စောင့်ထိန်းရေးအတွက်၊ သာသနာပြန့်ပွားရေးအတွက်၊ လုံလောက်စွာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိ၊ မရှိ၊ လက်ရှိ ပညာရေးစနစ်များ၏ အားသာချက်များ၊ အားနည်းချက်များကို သုံးသပ်ဆွေးနွေး ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၁-ခ) နိုင်ငံတော်၏ ပညာရေးစနစ်နှင့် ပုဂ္ဂလိက ပညာရေးစနစ်များသည် သာသနာတော် အတွက် လုံလောက်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆ ဆွေးနွေးပါလျှင် လုံလောက်စေသော အကြောင်းအချက်အလက်များကို ဆွေနွေးဖေါ်ပြစေလို ပါသည်ဘုရား။

(၁-ဂ) နိုင်ငံတော်၏ ပညာရေးစနစ်၊ ပုဂ္ဂလိက ပညာရေးစနစ်များသည် လုံလောက်မှု မရှိသေးပါဟု ယူဆ ဆွေးနွေး ပါလျှင် မလုံလောက်စေသေးအချက် အလက်များ၊ ပြုပြင်မွန်းမံရမည့် အချက်အလက်များ၊ ထပ်မံ ပါဝင်ဖြည့်စွက် စေလိုသော သင်ရိုးညွန်းတန်းများနှင့် ထိုတင်ပြသော ပြုပြင်မွမ်းမံမှုတို့၏ အကျိုး အပြစ်များကို ဆွေနွေးဖေါ်ပြစေ လိုပါသည် ဘုရား။

(၁-ဃ) ဉာဏ်ရည် ဉာဏ်သွေး ကောင်းသူများအတွက် အချိန်ကာလ တိုတောင်းစွာ၊ လွယ်ကူ၊ လျှင်မြန်စွာ တတ်စေနိုင်သော သင်ကြားမှု နည်းစနစ်များနှင့် သင်ကြားပြသင့်သော ဘာသာရပ်များကို တင်ပြ ဆွေးနွေး စေလိုပါသည်ဘုရား။

(၁-င) ဉာဏ်ရည် ဉာဏ်သွေး အသင့်အတင့်ရှိသူများအတွက် အချိန်ကာလ တိုတောင်းစွာ၊ လွယ်ကူ၊ လျှင်မြန်စွာ တတ်စေနိုင်သော သင်ကြားမှု နည်းစနစ်များနှင့် သင်ကြားပြသင့်သော ဘာသာရပ်များကို တင်ပြ ဆွေးနွေး စေလိုပါသည် ဘုရား။

(၁-စ) ဉာဏ်ရည် ဉာဏ်သွေး နိမ့်ကျသူများအတွက် အချိန်ကာလ တိုတောင်းစွာ၊ လွယ်ကူ၊ လျှင်မြန်စွာ တတ်စေနိုင်သော သင်ကြားမှု နည်းစနစ်များနှင့် သင်ကြားပြသင့်သော ဘာသာရပ်များကို တင်ပြ ဆွေးနွေး စေလိုပါသည် ဘုရား။

၂) ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေးစနစ်၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်များနှင့် အကြံပြုချက်များ

==========================

(၂-က) ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေးစနစ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ပညာရေးစနစ်ရှိ စာမေးပွဲများအတွက် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ (ဥပမာ - သာမဏေကျော်)၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ စာမေးပွဲများအတွက် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ (ဥပမာ - ပထမပြန်)၊ စသော စနစ်များတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော စာပေများ၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်များ၊ ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်၏ ထိရောက်မှုများကို

ဝေဖန်ဆွေးနွေးစေလိုပါသည် ဘုရား

(၂-ခ) လက်ရှိ ပညာရေးစနစ်၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံပါသည်။ အဓိကပြဿနာမှာ စာမေးပွဲ မေးခွန်းများသည် စာပေတတ်မြောက်ရေးကို ဦးစားပေး၍ စစ်ဆေးသော မေးခွန်းများ မဟုတ်သောကြောင့် စာသင်သားလောက တစ်ခုလုံးက စာမေးပွဲအောင်မြင်ရေးနောက်သို့ လိုက်ပါရင်း ပရိယတ္တိစာပေ နားလည်မှုအတိုင်းအတာများ အားနည်းလာခြင်းဖြစ်သည် ဟူသော ဝေဖန်မှုများအပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ်

ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဂ) လက်ရှိပညာရေးစနစ်သည်ကောင်းမွန် ပြည်စုံသည်။ အထက် (၂-ခ) ဖေါ်ပြပါ

ဝေဖန်မှုဖြစ်သော ပထမပြန် စာမေးပွဲ မေးခွန်းများသည် စာပေနားလည်တတ်ကျွမ်းမှုကို စစ်ဆေးသော မေးခွန်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ စာပေ၏ ချောင်ချို ချောင်ကြားတွင် ကိန်းအောင်းနေသော ဗုဒ္ဓကျင့်စဉ်၊ အယူအဆများနှင့် မဆီ မဆိုင်သော အချက်အလက်များကို အသားပေးပြီးမေးခြင်းမှာလဲ မှန်ပါသည်။ သို့သော် ထိုသို့သော မေးခွန်းများ ပါဝင်သည့် ရာခိုင်နှုန်းမှာ များပြားမှုမရှိသဖြင့် တခြားသော မေးခွန်းများကို ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ဖြေဆိုနိုင်ပါက သာမန် အောင်မှတ်ကိုတော့ ရနိုင်ပါသေးသည်။ အဓိက မူလပြဿနာသည် စာသင်သားများကို တတ်အောင် သင်ကြားပေးနိုင်သော စာသင်ကြားရေး အတတ်ပညာနှင့် နည်းပရိယာယ်ကို ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်သည့် စာချဆရာတော်များ အလွန်တရာ ရှားပါးလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် သံဃာတော်များသည် စာသင်တိုက်များ ထူထောင်လိုသော သဒ္ဓါတရားများ ပြင်းထန် လာကြပြီး စာသင် စာချမှု အတတ်ပညာ နည်းပရိယာယ်များကို ကျွမ်းကျင်မှုမရှိဘဲ စာသင်တိုက်များ ဖွင့်လှစ်၍ စာချသောအခါ လာရောက် သင်ကြားကြသောစာသင်သားများသည် စာချဆရာ၏ အရည် အသွေး အားနဲမှုကြောင့် တတ်သင့်သလောက် မတတ်မြောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ စာသင်တိုက်များသည် မိမိတို့ စာသင်တိုက်တွင်း တပည့်မွေးသော စနစ်များကို ကျင့်သုံးသောကြောင့် တပည့်မျာအား မိမိတို့စာသင်တိုက်၌ မသင်ကြား ပေးနိုင်သော အထက်တန်းစာများကို တခြားတပါးသော စာသင်တိုက်များသို့ ကူးပြောင်းသင်ကြားမှုကို ခွင့်မပြု၍ စာသင်သားများ၏ အရည်အသွေးများ ကျဆင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။ … အစရှိသော ဝေဖန်ချက်များအပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဃ) အကြီးတန်းနှင့် ဓမ္မာစရိယတန်းကြားတွင် ကွာဟမှု ရှိမရှိနှင့် ထိုကွာဟမှုအပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-င) ပါဠိ သဒ္ဒါ သည် ပြဿနာအားလုံး၏ မှုလဘူတဖြစ်သည်။ ပါဠိ သဒ္ဒါ သင်နည်းစနစ်ကို ကောင်းမွန်အောင် တီထွင်ကြံဆနိုင်လျှင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ ပရိယတ္တိပညာရေးတခုလုံး တိုးတက်ကေင်းမွန်သွားမည် ဟူသော ယူဆချက် အပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-စ) စနစ်များအားလုံး ကောင်းမွန်ပါသည်။ ပြဿနာအားလုံး၏ မှုလဘူတသည် ယ္ခုခေတ် စာသင်သားများ၏ စာတတ်လိုသော သဒ္ဓါစိတ်များ အားနဲလာ၍ ဖြစ်သည်။ စာသင်သားများ၏ သဒ္ဓါထက်သန်လာစေရေးအတွက် စာချဆရာတော်များသည် စိတ်ဓါတ်မြှင့်တင်ရေးသြဝါဒများ အမြဲမပြတ် ဟောပြောရေးသည် အလွန် အရေးကြီးသည်၊ စာသင်သားများကို စာတတ်လိုသောစိတ်ဓါတ်များကို မြှင့်တင်နိုင်သော နည်းစနစ်ကောင်းများ တီထွင်နိုင်ပါက ပရိယတ္တိပညာရေးတခုလုံး တိုးတက်ကေင်းမွန်သွားမည် ဟူသော ယူဆချက် အပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဆ) အလတ်တန်းသာအောင်သော ဆရာတော်၏ စာသင်တိုက်တွင် အကြီးတန်းများအား တိုးချဲ့ သင်ကြားပေးမှု၊ အကြီးတန်းသာအောင်သော ဆရာတော်၏ စာသင်တိုက်တွင် ဓမ္မာစရိယများအား တိုးချဲ့ သင်ကြားမှု၊ စသော မနိုင်သော ပရိယတ္တိ တာဝန်များကို ချဲ့ထွင် ထမ်းဆောင်မှု ကိစ္စရပ်များ ရှိ မရှိနှင့် ထို ဖြစ်ရပ်များအပေါ် အရှင်ဘုရား တို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန်သုံးသပ်ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။ 

စာသင်တိုက်များ၏ စာချဆရာတော်များ၏ ပညာအရည်အချင်းပေါ်မူတည်၍ အငယ်တန်း အထိသာ သင်ခွင့်ပြုခြင်း၊ အလတ်တန်း အထိသာ သင်ခွင့်ပြုခြင်း၊ အကြီးတန်းအထိသာ သင်ခွင့်ပြုခြင်း၊ ဓမ္မာစရိယတန်းအထိ သင်ခွင့်ပြုခြင်းစသော စည်းကမ်းများ ပြဋ္ဌာန်းပါက သင့်တော်သည် ဟူသော ဝေဖန်ချက် များအပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ အမြင်ကို ဝေဖန် သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဇ) ပရိယတ္တိ စာပေသင်ကြားရေး အတတ်ပညာနှင့် နည်းပရိယာယ်ကို ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်သည့် စာချ ဆရာတော်များ တိုးပွားလာရေးအတွက် အကြံပြုချက်များကို တင်ပြ ပေးစေလိုပါသည် အရှင်ဘုရား။

(၂-ဈ) ပရိယတ္တိ ပညာရေးစနစ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာပေကို ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်း သင်ကြားပို့ချရေး အကြံပြုချက်များအပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားခြင်း၏ အကျိုး၊ အပြစ်များကို ဝေဖန် သုံးသပ်ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ည) ပရိယတ္တိ ပညာရေးစနစ်တွင် အခြေခံ သင်္ချာစာပေကို ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်း သင်ကြားပို့ချရေး အကြံပြုချက်များ အပေါ်တွင် အခြေခံသင်္ချာ သင်ကြားခြင်း၏ အကျိုး၊ အပြစ်များကို ဝေဖန် သုံးသပ်ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဋ) ပရိယတ္တိ ပညာရေးစနစ်တွင် သာသနာတော်၏ သမိုင်းကို ထပ်မံ ပြဋ္ဌာန်း သင်ကြားပို့ချရေး အကြံပြုချက် များအပေါ်တွင် သာသနာတော်၏ သမိုင်းကို သင်ကြားခြင်း၏ အကျိုး၊ အပြစ်များကို ဝေဖန် သုံးသပ်ပြစေလို ပါသည်ဘုရား။

(၂-ဌ) အထက်ပါ ဘာသာရပ်များကို ပထမပြန်စာမေးပွဲများတွင် အဆင့်ဆင့် ထည့်သွင်းဖေါ်ပြ၍ ထိုဘာသာ ရပ်များကို ပူးတွဲအောင်မြင်မှ စာမေးပွဲအောင်မြင်မည်ဟူသော ဝေဖန်တင်ပြမှုများနှင့် …..

အထက်ပါ ဘာသာရပ်များကို ပထမပြန်စာမေးပွဲတွင် ပူးတွဲပြဋ္ဌာန်းသော်လည်း ပထမပြန် စာမွေးပွဲ အောင်မြင်မှု မသက်ဆိုင်ဘဲ (မူရင်းစာမေးပွဲစနစ်ကို မထိခိုက်စေဘဲ) နိုင်ငံတော်မှ အလွတ်သဘော စာမေးပွဲများ စစ်ဆေးပေး၍ ပူးတွဲဘွဲ့တခုပေးသင့်သည်ဟူသော တင်ပြချက်များကို ဝေဖန် သုံးသပ်ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဍ) နိုင်ငံတော်၏ ပထမပြန် စာမေးပွဲများတွင် အခြေခံမူလတန်းစာမေးပွဲများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်းသည် ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များနှင့် အငယ်တန်းစာသင်သားများအတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်၊ စာသင်သားများ၏ ပညာ သင်ကြားရေး အချိန်ကာလကို ပိုမိုကြန့်ကြာစေသည် ဟူသော ဝေဖန်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတော်မှ အခြေခံမူလတန်း ကိုပါယ်ဖျက်သော်လည်း ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်ကြီးများတွင် တသီးပုဂ္ဂလ အခြေခံမူလတန်းကို တိုးချဲ့သင်ကြားပေးသော ဓလေ့ရှိနေပြီး ဖြစ်သဖြင့် သိပ်ပြီး မထူးခြားမှု မရှိပါ၊ သို့သော် စာချဆရာတော် မလုံလောက်နှင့် လည်ပတ် နေရသော စာသင်တိုက်ငယ်ကလေးများအတွက်သာ ပြဿနာရှိပါသည် … ထို စာသင်တိုက်များမှာ တစ်နှစ်တာ အခြေခံမူလတန်းကို တိုးသင်မည်ဆိုပါက ပြဿနာ မရှိပါ.. အစရှိသော ယူဆချက် ၂ မျိုးတို့ အပေါ်တွင် အရှင်ဘုရားတို့၏ သဘောထား အမြင်များကို ဝေဖန် သုံးသပ်ပြစေလိုပါသည်ဘုရား။

(၂-ဎ) ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေးစနစ်၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်များကို ဝေဖန် ဆန်းစစ်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော် စာမေးပွဲများ၊ ပုဂ္ဂလိက စာမေးပွဲများမှ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ဓမ္မစရိယ ပညာတတ် သံဃာများထဲတွင် ဘယ်လောက် အတိုင်းအတာအထိ လူသားများအား သံသရာဝဋဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ရာဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အသိတရားများကို တိကျမှန်ကန်စွာ၊ နည်းစနစ်ကျနစွာ သင်ကြား ပေးနိုင်မှု၊ သာသနာပြု လုပ်ငန်း စွမ်းဆောင်မှုနှင့် လုပ်ဆောင်နေကြသော သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု မည်သည့် အတိုင်းအတာအထိ ရှိသည်ကို ဝေဖန် တင်ပြ ဆွေးနွေးစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၂-ဏ) ပရိယတ္တိ ပညာသင်ကြားရေးစနစ်သည် အလွတ်ကျက် ပညာရေး သက်သက်သာဖြစ်သည်ဟူသောရှုထောင့်၊ လက်တွေ့ဘဝပြသနာများကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်သော အသုံးချ ဗုဒ္ဒဘာသာ ပညာရေးစနစ်ဖြစ်သည် ဟူသော ရှုထောင့်၊ စသော ရှုထောင့်နှစ်မျိုးမှ ဝေဖန်သုံးသပ်၍ ယနေ့ ပရိယတ္တိ ပညာရေးစနစ် မှ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော သံဃာတော်များ၏ မိမိတို့ သင်ကြားရယူခဲ့ရသော ပရိယတ္တိပညာများကြောင့် မိမိတို့၏ လက်ရှိဘဝပြဿနာများကို ဗုဒ္ဓနည်းကျ ဖြေရှင်းနိုင်မှု ရှိ၊ မရှိ၊ အလွတ်ကျက် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အသုံးချ ဗုဒ္ဓအသိပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ၂ရပ်ကို ဝေဖန်သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၂-တ) ဓမ္မာစရိယအောင်မြင်ပြီးသော သံဃာများသည် ရာခိုင်နှုန်းပြည့် အားလုံး အင်တိုက်အားတိုက် နိုင်ငံတဝှမ်းသို့ နေရာအနှံ့ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများ ထိရောက်စွာ လုပ်နိုင်စွမ်း ရှိကြပါသလားဆိုသော ကြောင်းအရာ၊ ယနေ့ ပညာသင်ကြားရေးမှ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ဓမ္မာစရိယ အောင်မြင်ပြီးသော သံဃာများ အသုံးပြုသော သာသနာပြုနည်းစနစ်များနှင့် ထိရောက်မှု အတိုင်းအတာများကို ဝေဖန်ဆွေးနွေး၍ သာသနာပြုနည်းစနစ်များ ပရိယတ္တိ သင်ကြားရေးစနစ်တွင် ထည့်သွင်းသင်ကြားမှုများကို ဝေဖန်သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၂-ထ) ပညာသင်ကြားရေးမှ မွေးထုတ်ပေးလိုက်သော ဓမ္မာစရိယ အောင်မြင်ပြီးသော သံဃာများသည် လူနေမှုစနစ်များနှင့် ထိတွေ့၍ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်သောအခါ ထိရောက်စွာ ဟောကြားပြသနိုင်မှု ရှိမရှိနှင့်၊ ဟောပြောမှု ဓလေ့ထုံးစံနှင့် နည်းပညာများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု သင့်၊ မသင့်၊ (ဥပမာ - တရားပွဲများတွင် တရားနာပရိတ်သတ်များထံမှ ကြုံတွေ့နေကြရသော ဘဝပြဿနာများအတွက် အမေးအဖြေ Q&A ကဏ္ဍများကို ထဲ့သွင်းမှုများ၊ တရားဟောပြောမည့် ခေါင်းစဉ်ကို ကြိုတင်ကြေငြာထားမှုများ၊ ဟောပြောမည့်အကြောင်းအရာများ၏ အနှစ်သာရ အချက်အလက်များကို ကြိုတင်ဝေငှထားမှုများ၊ ဟောကြားသောတရားတော်များ တပါးနှင့် တပါး ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်မနေအောင်၊ စီမံမှုများ) စသည်များကို ဝေဖန်သုံးသပ် ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၂-ဒ) ပညာသင်ကြားရေးစနစ်သည် နောင်လာနောက်သား သာမဏေများကို တိုးပွားလာအောင် မွေးမြူနိုင်ကြ ပါသလားဆိုသော အကြောင်းအရာကို ဝေဖန်သုံးသပ်

ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၂-ဓ) ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် ကျောင်းသား သာမဏေများ အဆက်မပြတ်ရေးအတွက် စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ကြပါသလားဆိုသော အကြောင်းအရာအပေါ် ဆရာတော်တို့၏ အမြင်သဘောထားနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ စေလိုသော အကြောင်းအရာများကို ဝေဖန်သုံးသပ်

ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

၃) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ လည်ပတ်ရေး အတွက် အခက်အခဲများ၊ အကြံပြူချက်များ

================================================

(၃-က) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ပိုင်းတွင် တွေ့ကြုံရသော ပြဿနာများနှင့် ပညာသင်ရေး အထောက်အကူပြုစေမည့် အကြံပြုချက် များကို ဝေဖန်သုံးသပ် တင်ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၃-ခ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်း စာသင်တိုက် တခုနှင့် တခု တူညီမှု မရှိသောကြောင့် သင်ကြားရေးမှ စာချဆရာတော်များ စာသင်တိုက် တခုမှ တခုသို့ ကူးပြောင်းရာ အခက်အခဲရှိကြပါသလား ဘုရား

(၃-ဂ) စာသင်တိုက်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ သံဃိကကျောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်မှုများ၊ အောင်မြင်ခဲ့သော ပညာရေးဘွဲ့များကို အခြေခံ၍ စာချနာယက ဆရာတော်များရွေးချယ်သောစနစ်၊ အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သော ဆရာတော်များအား အုပ်ချုပ်ရေးနာယက စသည်ဖြင့် အပိုင်းကဏ္ဍများ ခွဲခြား၍ စာသင်တိုက်ကြီးများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို နိုင်ငံတော် အနေဖြင့် သတ်မှတ်မှုများ ထားသင့်ပါသလားဘုရား။

(၃-ခ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ သင်ကြားရေးပိုင်းတွင် တွေ့ကြုံရသော ပြဿနာများ၊ သင်ကြားရေးပိုင်းဆိုင်ရာ နည်းစနစ်များနှင့် ပညာသင်ရေး အထောက်အကူပြုစေမည့် အကြံပြုချက်များကို ဝေဖန်သုံးသပ် တင်ပြစေလို ပါသည်ဘုရား။

(၃-ဂ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များတွင် အရည်အသွေး ထက်မြက်သော စာချဆရာတော်များ လုံလောက်မှု ရှိ၊ မရှိ၊ စာချဆရာတော်များ စာသင်တိုက် တနေရာထဲတွင် ပုံအောနေခြင်း၊ စာချ ဆရာတော် ရှားပါးသော စာသင်တိုက်များတွင်လည်း အလွန်တရာရှားပါနေခြင်း၊ စသော အကြောင်းအရာများကို ဝေဖန်သုံးသပ်၍ အကြံပြုချက်များကို တင်ပြစေလို ပါသည်ဘုရား။

(၃-ဃ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များတွင် အရည်အသွေး ထက်မြက်သော စာချဆရာတော်များ

ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ဆရာဖြစ် မွမ်းမံသင်တန်းများအတွက် ဖြစ်နိုင်ချေများကို ဝေဖန်ဆွေးနွေး

စေလိုပါသည် ဘုရား။

(၃-င) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ ပစ္စည်းလေးပါးရှာဖွေရေး ပိုင်းတွင် တွေ့ကြုံရသော ပြဿနာများနှင့် ပညာသင်ရေး အထောက်အကူပြုစေမည့် အကြံပြုချက် များကို ဝေဖန်သုံးသပ် တင်ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၃-စ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများတွင် တွေ့ကြုံရသော ပြဿနာများနှင့် ပညာသင်ရေး အထောက်အကူပြုစေမည့် အကြံပြုချက် များကို ဝေဖန်သုံးသပ် တင်ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၃-ဆ) ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်များ၏ လေ့ကျင့်မှုပိုင်းတွင် တွေ့ကြုံရသော ပြဿနာများနှင့် ပညာသင်ရေး အထောက်အကူပြုစေမည့် အကြံပြုချက် များကို ဝေဖန်သုံးသပ် တင်ပြစေလိုပါသည် ဘုရား။

၄) ပရိယတ္တိ စာပေ ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပရိယတ္တိ စာပေ၏ အနှစ်သာရများကို လူနေမှုစနစ်များသို့

ပေါင်းကူးပေးရေး၊ အလွတ်ကျက်မှုများမှ လက်တွေ့ အသုံးချ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖြစ် ဖန်တီးရယူမှု နည်းပညာများကို ရှာဖွေဖေါ်ထုတ် ထိန်းသိမ်းရေး

===========================

(၄-က) ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်များနှင့် လူနေမှုစနစ် တို့ ကြားတွင် ဆက်နွယ်မှု၊ ဆက်ဆံပေါင်းကူးမှုသည် နည်းပါးလှသဖြင့် ကွာဟချက်သည် ကြီးမားလှပါသည်။

လူနေမှုစနစ်တွင် လိုအပ်နေသော ဗုဒ္ဓအသိပညာပေးမှုများသည် ဓမ္မကထိကများ (စာတတ်ဆရာတော်များ၊ တောထွက် ဆရာတော်များ) နှင့် ဝိပဿနာကျောင်းများမှသာဖြစ်ပြီး ပရိယတ္တိ စာသင်တိုက်ကြီးများမှ ပညာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ပရိယတ္တိစာပေထိန်းသိမ်းမှုကို အင်အားစိုက်ထုတ်နေရသောကြောင့် လူနေမှုစနစ်တွင်း လိုအပ်နေသော ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိတရားပညာပေးမှုများ နည်းပါးလှပါသည်။

ဓမ္မကထိကများနှင့် လူနေမှုစနစ်အတွင်းရှိ (ဘာသာရေးမဟုတ်သော) လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကြားတွင် ဝန်ဆောင်မှု ကြီး ထွားလာနေခြင်း၊ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်များနှင့် လူနေမှုစနစ်တွင်းလိုအပ်နေသော ဗုဒ္ဓအသိပညာပေးမှုလုပ်ငန်း ဆက်နွယ်မှု နည်းပါးနေခြင်း၊ စသည်များကြောင့် Demand and Supply ညီမျှမှုမရှိဘဲ ယနေ့မျက်မှောက်ခေတ် လူနေမှုစနစ်အတွင်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ အသိတရား ဆင်းရဲမွဲတေမှုများနှင့် ကြုံတွေ့နေကြရခြင်းဖြစ်သည် ဟူသော ယူဆချက်ကို ဝေဖန် သုံးသပ်ဆွေးနွေးကြစေလိုပါသည် ဘုရား။

(၄-ခ) ဓမ္မကထိကများသည် တရားဟောရာတွင် ပရိယတ္တိသာသနာတော်ကို ချီးမြှောက်ဟောပြောမှုများ၊ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများကို ပစ္စည်လေးပါးလှူဒါန်းရန် တိုက်တွန်းလှုှုံဆော် ဟောပြောမှုများ ရှိ၊ မရှိ၊ ထိုဟောပြောမှုများ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ၊ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများ၏ ပစ္စည်းလေးပါး လုံလောက်မှု ရှိ၊ မရှိ၊ စသော အကြောင်းအရာများကို ဝေဖန် တင်ပြဆွေးနွေး စေလိုပါသည်ဘုရား။

(၄-ဂ) တခြားဆွေးနွေးလိုသော အခက်များကို တင်ပြဆွေးနွေး စေလိုပါသည်ဘုရား။

၅) အနာဂါတ် သာသနာရေးရာများကို အကြံပြုဆွေးနွေးချက်များ

=====================================

(၅-က) ယနေ့ပညာရေးစနစ်သည် အနာဂါတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဦးရေ ပိုမိုတိုးတက်ပွားများလာစေမည်ဟု ယုံကြည်မှု ရှိပါသလားဘုရား၊

(၅-ခ) အနာဂါတ်တွင် ဘာသာခြားများ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဝါးမျို သွားနိုင်ပါသလား ဘုရား၊ ထို အချက်ကို ဘယ်လို ပြုပြင် မွန်းမံ ပြင်ဆင် နိုင်ပါသလဲ ဘုရား။

အရှင်ဘုရားတို့ တပည့်တော်၏ လျှောက်ထားလွှာကို ဖတ်ရှုပြီးပါက ထင်မြင်ချက်များကို အခန်းကဏ္ဍအသီးသီးရှိ နံပါတ်စဉ်များနှင့် ဝေဖန်ချက်များကို ရေးသားဖေါ်ပြပြီး အောက်ပါ လိပ်စာ အတိုင်း ပေးပို့ ချီးမြှင့် ပေးသနားတော်မူကြပါရန် တပည့်တော် ရိုသေစွာလျှောက်ထားအပ်ပါသည် ဆရာတော် အရှင်သူမြတ်တို့ဘုရား။

အရှင်ဘုရားများ၏ ထင်မြင်ချက်များနှင့်အတူ အရှင်ဘုရားတို့၏ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ၊ စာသင်တိုက် အမည်၊ လိပ်စာနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ဖုန်းနံပါတ်များကိုလည်း ပူးတွဲဖေါ်ပြပေးရန်လည်း ရိုသေစွာ လျှောက်ထားအပ်ပါသည် ဆရာတော် အရှင် သူတော်မြတ်တို့ ဘုရား ။

ပို့သရန် လိပ်စာများ

၁) နာယကချုပ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန ္တကေသရာဘိဝံသ

မစိုးရိမ်တိုက်သစ်၊ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ မန ္တလေးမြို့

၂) ဒေါက်တာအရှင်နန္ဒက

နန္ဒကရာမကျောင်း၊ ရွှေစေတီဘုရာလမ်း၊ ကုန်းတလပေါင်း စံပြကျေးရွာ၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ဖုန်း- ၀၉-၅၁၈၇၁၂၂

၃) ဒေါက်တာ အရှင်ပညိဿရာဘိဝံသ ဓမ္မဒူတတောရတိုက်၊ (၁၀) မိုင်ကုန်း၊ ပဲခူးမြို့၊

ဖုန်း -၀၉-၅၁၀၄၆၆၉

၄) Dhamma Download ဓမ္မဒေါင်းလုပ် မိသားစု

Email: dhammadownload.admin@gmail.com

Phone: ၆၅-၉၇၃၆၅၀၃၄

ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် လျှောက်ထားလွှာ

 

ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော်၏ အကြံပြု လျောက်ထားလွှာ

စိန်ရတနာဆရာတော် ပညာရေး အယူအဆ

 အမျိုး ဘာသာ သာသနာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့

ဩဝါဒခံယူပွဲနှင့် ဦးဆောင်ဆရာတော်များ တွေ့ဆုံညှိနှိုင်းပွဲ

သို့

စိန်ရတနာ ဆရာတော် အရှင်သာသနဝရ၏ တင်ပြချက်များ

၁။ ပရိယတ္တိပညာရေးနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာပညာရေး မြှင့်တင်ရန်၊

၂။ သာသနာ့သမိုင်းလေ့လာရေးဌာန တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရန်၊

၃။ ဘာသာခြားများ၏ အယူဝါဒကို လေ့လာရေးဌာန တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရန်၊

၄။ ဘာသာပြန်ဌာန တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရန်၊

၅။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးဌာန တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရန်၊

၆။ ဗုဒ္ဓဘာသာဂျာနယ် သတင်းစာ-စသည် ထုတ်ဝေရန်၊

၇။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရေဒီယို၊ရုပ်သံ လိုင်းတစ်လိုင်း တည်ထောင်ရန်၊

၈။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျင့်စဉ်ကျမ်းကြီး ရေးသားပြုစု၍ ဆန္ဒခံယူကာ အတည်ပြု ထုတ်ဝေရန်၊

၉။ တိုင်းရင်းသား ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်တန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ရန်၊

၁၀။ နိုင်ငံခြားသား ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်တန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ရန်။

----------------------------------------------------

စိန်ရတနာကျောင်းဆရာတော်

အထံတော်သို့

ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော်

နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့

ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ ရန်ကုန်မြို့။

ရက်စွဲ။ ။၁၃၇၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်။

အကြောင်းအရာ။ ။သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်းနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၌ ထပ်မံ ပြင်ဆင်သင့်သော အချက်များကို တင်ပြ လျှောက်ထားခြင်း။

၁။ သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်း အခန်း(၂)၊ အပိုဒ်(၄)၌

"ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ဤစည်မျဉ်းအရ သတ်မှတ်ထားသည့် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ ပါဝင်သော သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းသာ ရှိရမည်"ဟု ပါရှိပါသည်။(မူရင်း)

၎င်းစာပိုဒ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်သင့်ပါသည်--------

"ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ဤစည်းမျဉ်းအရ သတ်မှတ်ထားသည့် ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ ပါဝင်သော သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုတည်းသာ ရှိရမည်။ သို့သော် လိုအပ်ပါက ထေရဝါဒနှင့် ညီညွတ်သော သံဃာ့အဖွဲ့ငယ်များကို ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ဥပမာ- အမျိုး ဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့၊ မဇ္ဈိမဝံသအဖွဲ့၊ လင်္ကာစာသင်သားများအဖွဲ့၊ စာချဆရာတော်များအဖွဲ့၊ ဓမ္မဗိမာန် အဖွဲ့၊ ဒေါက်တာခင်ခင်ရီ ပရိယတ္တိ ဖောင်ဒေးရှင်း၊ ဓမ္မစကူးလ် ဖောင်ဒေးရှင်း၊ ရှင်သာမဏေ ပြုစုပျိုးထောင်ရေး အဖွဲ့--စသည်။"(ပြင်ဆင်ချက်)

ဖွဲ့စည်းခွင့် မပြုခြင်း၏ အပြစ်များ။ ။အဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းခွင့်ကို ပိတ်ပင်ထားခြင်း အားဖြင့် အင်အားရှိသော အဖွဲ့အစည်းတို့၏ ကောင်းကျိုးပြုနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် များကို ပိတ်ပင်ထားရာရောက်သဖြင့် သာသနာတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ တိုးတက်မှုကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သံဃာငယ်များကို အညွန့်ချိုးထားရာ ရောက်ပါသည်။ မိမိတို့လည်း မဆောင်ရွက်နိုင်၊ ဆောင်ရွက်နိုင်သော အဖွဲ့အစည်းများ ကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခွင့် မပြုပါက သာသနာတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ တိုးတက်မှု အရွေ့ကို မဖြစ်စေနိုင်ကြပါ။

ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုခြင်း၏ ကောင်းကျိုးများ။ ။အဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုခြင်း အားဖြင့် အင်အားရှိသော အဖွဲ့အစည်းတို့၏ ကောင်းကျိုးပြုနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖွင့်ပေးရာ ရောက်သဖြင့် သာသနာတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏တိုးတက်မှုကို ကဏ္ဍမျိုးစုံမှာ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သံဃာငယ်များကို မြေတောင် မြှောက်ပေးရာ ရောက်ပါသည်။ အမျိုး ဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့-ကို မှတ်ပုံတင်စေ၍ တရားဝင် ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုလိုက်ပါက ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ရေရှည် တည်တံ့ ထွန်းကား ပြန့်ပွားရေးအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ရနိုင်ပါသည်။ ထိုအမျိုး ဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ကြီးက ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု သင်တန်းများကို များစွာ ပို့ချပေးနိုင်သဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုများ ပိုမိုထွန်းကားစေနိုင်ပါသည်။ အချုပ်အားဖြင့် လျှောက်ထားရသော် အမျိုး ဘာသာ သာသနာ စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့ကြီးသည် အမျိုး ဘာသာ သာသနာ၏ ခံတပ်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ မဇ္ဈိမဝံသအဖွဲ့-စသော တခြားအဖွဲ့များလည်း နိုင်ငံတော်နှင့် သာသနာတော်၏ အကျိုးကို အသီးအသီး ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါသည်။ စာချဆရာတော်များအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုပါက (က) စာမေးပွဲများ၌ ပုစ္ဆာထုတ်ခြင်း၊ စာစစ်ခြင်း၊ စာမေးပွဲ ကြည့်ကြပ်ခြင်း-စသည်တို့၌ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ (ခ)ပရိယတ္တိဆိုင်ရာများကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်၍ အပြန်အလှန် ကူညီနိုင်ခြင်း၊ (ဂ)ဘာသာရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်၍ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ (ဃ)ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးများနှင့် စာချဘုန်းကြီးများ လိုအပ်ခဲ့သော် စာချ ဆရာတော်များအဖွဲ့မှ ကူညီနိုင်ခြင်း၊ (င) စာသင်သား အပ်နံှခြင်း-စသည်တို့၌ အပြန်အလှန် ထောက်ခံ၍ ကူညီနိုင်ခြင်း၊ (စ) ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှုသင်တန်း-စသည်တို့၌ စာချဆရာတော်အဖြစ် ပူးပေါင်းကူညီနိုင်ခြင်း၊ (ဆ) "စာချ ဆရာတော်များနေ့" သတ်မှတ်၍ စာချဆရာတော်များအား ဂုဏ်ပြုပူဇော်ပွဲ-စသည်ကို အလွယ်တကူ ကျင်းပနိုင်ခြင်း၊ (ဇ) ကံကြီးကံငယ်ကိစ္စများကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်၍ အပြန်အလှန် ကူညီနိုင်ခြင်း၊ (ဈ) လိုအပ်ပါက သာသနာရေးကိစ္စ အမျိုးမျိုးကို ပူးပေါင်း ကူညီနိုင်ခြင်း-စသော သာသနာတော်၏ အကျိုးကို ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါမည်။

ဓမ္မဗိမာန်အဖွဲ့အနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေဆိုင်ရာ ဆုပေးပွဲများ ကျင်းပခြင်း၊ ကျမ်းစာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခြင်း၊ ပိဋကတော်ဆိုင်ရာ ဒီဗီဒီများ ထုတ်လုပ် လှူဒါန်းနိုင်ခြင်း၊ ပိဋကတော်ဆိုင်ရာ iPad များ လှူဒါန်းနိုင်ခြင်း-စသော သာသနာရေး ကိစ္စများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ ဒေါက်တာခင်ခင်ရီ ပရိယတ္တိ ဖောင်ဒေးရှင်းအနေဖြင့် (က)ပါဠိတော်မြန်မာပြန် စာမေးပွဲများ ကျင်းပခြင်း၊ (ခ)သာမဏေကျော် စာသင်တိုက်(၁၀၀) တည်ထောင်ခြင်း-စသော သာသနာရေး ကိစ္စများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။ ဓမ္မစကူးလ်ဖောင်ဒေးရှင်းအနေဖြင့် (က)ဗုဒ္ဓဘာသာသင်ခန်းစာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ ရေးသားပြုစုခြင်း၊ (ခ)ဆရာဖြစ် သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပု့ိချ၍ ဆရာ ဆရာမပေါင်း (၄၀၀၀)ကျော် မွေးထုတ်ပေးထားခြင်း၊ (ဂ)ဓမ္မစကူးလ်ကျောင်းပေါင်း (၁၀၀၀)ခန့် တည်ထောင်ထားခြင်း-ဤသို့ စသည်ဖြင့် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီးက သာသနာတော်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို များစွာသည်ပိုး ဆောင်ရွက်နိုင်ကြပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ အဖွဲ့အစည်းများကို ဖွဲ့စည်းခွင့် ပြုသင့်ပါသည်။ (ယနေ့ နိုင်ငံတော်အစိုးရက အဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံကို ဖွဲ့ခွင့်ပြုထားသည်ကို သတိပြုသင့် ပါသည်။)

ဖြစ်နိုင်လျှင် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့ကြီးကိုပင် တစ်ဖွဲ့တည်း မထားသင့်ပါ။ (၁)နိုင်ငံတော် သံဃနာယကအဖွဲ့၊ (၂) နိုင်ငံတော် မဟာသံဃနာယက အဖွဲ့၊ (၃)နိုင်ငံတော် အဂ္ဂမဟာသံဃနာယကအဖွဲ့-ဟု သုံးဖွဲ့ ထားသင့်ပါသည်။ အသက်(၃၀)မှ (၄၅) အထိကို နိုင်ငံတော် သံဃနာယကအဖွဲ့၊ အသက်(၄၆)မှ (၆၀)အထိကို နိုင်ငံတော် မဟာသံဃနာယကအဖွဲ့၊ အသက်(၆၁)မှ (၇၅)အထိကို နိုင်ငံတော် အဂ္ဂမဟာ သံဃနာယကအဖွဲ့-ဟု (၃)ဖွဲ့ ဖွဲ့သင့်ပါသည်။ (၁)နိုင်ငံတော် သံဃနာယကအဖွဲ့က ခေတ်နှင့် တစ်ပြေးညီတည်း အတွေးအမြင် ရှိ၍ ရောက်ရှိနေသော ခေတ်နှင့် အညီ သာသနာရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါမည်။ (၂) နိုင်ငံတော် မဟာသံဃနာယက အဖွဲ့က နိုင်ငံတော် သံဃနာယကအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံတော် အဂ္ဂမဟာ သံဃနာယက အဖွဲ့တို့ကို ပေါင်းကူးပေး၍ ရှေ့နောက် ချိတ်ဆက်မိအောင် သာသနာရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါမည်။ နိုင်ငံတော် အဂ္ဂမဟာသံဃနာယက အဖွဲ့က အောက်နှစ်ဖွဲ့ကို အစွန်း မရောက်အောင် ထိန်းကွပ်ပေးနိုင်ပါမည်။ အဖွဲ့တိုင်း၏ သက်တမ်းကိုလည်း (၅)နှစ်ထက် ပိုမထားသင့်ပါ။ ဆန္ဒရှိပါက ထပ်မံ အရွေးခံခွင့် ပြုသင့်ပါသည်။ သို့သော် (၂)ကြိမ်သာ အရွေးခံခွင့် ပြုသင့်ပါသည်။ ဆွေးနွေးရာ၌မူ အတိုက်အခံအထိ ဆွေးနွေးခွင့် ပြုသင့်ပါသည်။

အထူးလျှောက်ထားချက်။ ။ဤသံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်းများကို ဖြစ်နိုင်လျှင် အသစ်ရွေးဆွဲပါက သံဃာ့ဆန္ဒနှင့် ပိုမိုညီညွတ်ပါမည်။

သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်း အခန်း(၁၃)၊အပိုဒ်(၉၃)၌

"ပရိယတ္တိသာသနာတော်နှင့် ပဋိပတ္တိသာသနာတော် တိုးတက် စည်ပင် ပြန့်ပွားစေရန် လိုအပ်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ စည်းမျဉ်းစည်ကမ်းများကို ရေးဆွဲ သတ်မှတ်၍ ဆောင်ရွက်ရမည်။"-ဟု ဖော်ပြထားပါသည်။

ဤသံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်း စာအုပ်၌ ပရိယတ္တိပညာရေးဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း အလွန် နည်းနေသည်ကို တွေရပါသည်။သာသနာတော်ကြီး တိုးတက် စည်ပင် ပြန့်ပွားရေးအတွက် ပညာရေးသာ အဓိကဖြစ်ကြောင်း ဆရာတော်ကြီးများ သိရှိတော်မူကြပြီး ဖြစ်ပါသည်။ 

ပထမဦးဆုံး ပညာရေးအဖွဲ့ကို ကြီးကြီးမားမား ဖွဲ့သင့်ပါသည်။ထို့နောင် ထိုပညာရေးအဖွဲ့က လက်ရှိပညာရေးကို ပြန်လည် သုံးသပ်သင့်ပါသည်။ စစ်တမ်းကောက်ခြင်း၊ သုတေသနပြုခြင်း၊ လိုအပ်သည်များကို ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ပိုသည်ကို နုတ်ပယ်ခြင်း-စသည်ဖြင့် ပြင်ဆင်သင့် ပါသည်။ 

နိုင်ငံတော် ပညာရေးဌာနမှ ပညာရှင်များနှင့် ဆွေးနွေးခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများရှိ ပရိယတ္တိပညာရေးကို လေ့လာခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံများရှိ ပညာရေးဆိုင်ရာ ပညာရှင်များနှင့် ဆွေနွေးခြင်းစသည်တို့ကိုလည်း ပြုလုပ်သင့်ပါသည်။ 

ထို့နောင် လက်ရှိပညာရေး အခင်းအကျင်းကို ပြုပြင်သင့်ပါသည်။ ရှေးဦးစွာ နိုင်ငံတော် ပညာရေးကဲ့သို့ အခြေခံပညာရေးနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး-ဟု နှစ်မျိုးခွဲသင့်ပါသည်။ ထို့နောင် အခြေခံပညာရေးကို နိုင်ငံတော်အခြေခံပညာရေးကဲ့သို့ပင် မူလတန်း၊ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း-ဟု (၃)ဆင့် ခွဲသင့်ပါသည်။ မူလတန်းကို ပထမဆင့်၊ ဒုတိယဆင့်၊ တတိယ-ဟု (၃)ဆင့်၊ အလယ်တန်းကိုလည်း ပထမဆင့်၊ ဒုတိယဆင့်၊ တတိယ-ဟု (၃)ဆင့်၊ အထက်တန်းကိုလည်း ပထမဆင့်၊ ဒုတိယဆင့်၊ တတိယ-ဟု (၃)ဆင့် ထပ်ခွဲသင့်ပါသည်။ (ယနေ့ နိုင်ငံတကာ ပညာရေး၌ အခြေခံပညာရေးကို (၁၂)တန်း အထိပင် ခွဲထားကြပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံပညာရေးကိုလည်း (၁၂)တန်းအထိ ခွဲဖို့ ပြင်ဆင်လျက် ရှိပါသည်။ 

အတန်းနည်းခြင်းသည် တောင်ကြီးကို မတ်စောက်ကြီး တက်ရသည်နှင့် တူပါသည်။ အတန်း ခပ်များများ ခွဲထားခြင်းသည် တောင်ကြီးကို ပြေပြေသာသာ တက်ရသည်နှင့် တူပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပရိယတ္တိအခြေခံ ပညာရေးကို လျှောက်ထားတင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း (၉)တန်းခန့် ခွဲသင့်ပါသည်။ 

ပရိယတ္တိ အဆင့်မြင့်ပညာရေးကို ဓမ္မာစရိယအဆင့်နှင့် မဟာဓမ္မာစရိယအဆင့်-ဟု နှစ်ဆင့် ခွဲသင့်ပါသည်။ ဓမ္မာစရိယအဆင့်ကို ပထမနှစ်၊ ဒုတိယနှစ်၊ တတိယနှစ်-ဟု (၃)နှစ် ခွဲသင့်ပါသည်။ (လက်ရှိအတိုင်း ထားရင်လည်း တစ်နှစ် (၁)ကျမ်းသာ ဖြေဆိုခွင့် ပြုသင့်ပါသည်။) မဟာဓမ္မာစရိယအဆင့်ကို ပထမနှစ်၊ ဒုတိယနှစ်-ဟု(၂)နှစ် ခွဲသင့်ပါသည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများကိုလည်း ပြောင်းလွှဲသင့်ပါသည်။ ကျမ်းစာများကို အပိုင်းခွဲကာ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအဖြစ် အသုံးမပြုတော့ဘဲ အတန်းအလိုက် သင့်လျော်အောင် သီးခြား သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအသစ်များ ရေးဆွဲသင့်ပါသည်။ အာဂုံ ရမှု၊ အလွတ်ကျက်မှုကို ဦးမတည်ဘဲ စဉ်းစားတွေးခေါ်တတ်မှုကို ဦးတည်သင့်ပါသည်။ အဘိဓာန် အလွတ်ကျက်မှုစနစ်ကိုကား လုံးဝ ပယ်ဖျက်သင့်ပါပြီ။

ပါဠိဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ သာသနာ့သမိုင်းဘာသာနှင့် ကွန်ပျူတာဘာသာ တို့ကို အခြခံအဆင့်မှ စ၍ ပြဋ္ဌာန်းသင့်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ပါဠိဘာသာကို အရေး၊ အပြော၊ အဖတ်၊ အကြား စွမ်းရည်(၄)မျိုးလုံး ရှိအောင်၊ ကျွမ်းကျင်အောင် အထူး မြှင့်တင်ပေးသင့်ပါသည်။ ဘာသာရပ်များနေပါက တစ်ချို့ဘာသာရပ်များကို ဘာသာတွဲ အဖြစ်ဖြင့် ပြဌာန်းသင့်ပါသည်။

ဓမ္မာစရိယတန်း၌ ဝိဂ္ဂဟများကို အကန့်အသတ် မရှိ ပြုခိုင်းသော နည်းစနစ်ကို အသုံးမပြုသင့်တော့ပါ။ ဝိဂ္ဂဟပြုနည်း နားလည် မလည်ကိုသာ စမ်းသပ် မေးမြန်းသင့်ပါသည်။ ဓာတ်ပစ္စည်းများကိုလည်း အကန့်အသတ် မရှိ အလွတ်ခွဲခိုင်ခြင်းကို ရှောင်သင့်ပါသည်။ အဘိဓာန် ကြည့်တတ်က လုံလောက်ပါပြီ။ ပါဌ်မှား ပါဌ်မှန်ကိုလည်း အခြေခံသဒ္ဒါဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်သော ပါဌ်မှား ပါဌ်မှန်လောက်ကိုသာ မေးသင့်ပါသည်။ ဋီကာပါဌ်ကို ကိုးကား၍ ဆုံးဖြတ်ရသော ပါဌ်မှား ပါဌ်မှန်ကို လုံးဝ မမေးသင့်ပါ။ ပါဠိစီ မေးခွန်း၌ ကျမ်းရင်းကို ဘာသာပြန်ကာ ပြန်၍ မစီခိုင်းသင့်ပါ။ ထိုနည်းမှာ အသေ မှတ်နည်း ဖြစ်နေပါသည်။ ကိုယ်ပိုင်အသိဉာဏ်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေသော နည်း မဟုတ်ပါ။ သီးခြားမြန်မာစကား အသစ်ပေး၍ ပါဠိစီစေသင့်ပါသည်။ ဤနည်းသည် အရှင် ဖြစ်ပါသည်။ ကိုယ်ပိုင်အသိဉာဏ်ကို ဖွံ့ဖြိုးစေနိုင်ပါသည်။ ဤအတန်း၌လည်း ပါဠိဘာသာကို ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် ပြဌာန်းသင့်ပါသည်။ နေတ္တိအစား ကမ္မာကမ္မကို ပြဋ္ဌာန်းသင့်ပါသည်။

ဉာသ်ကောက်၊ ဝစနာဒိဆက္က၊ ဘာဝါလင်္ကာရ၊ ဗျုပ္ပတျာဒိစတုက္က၊ ဝိသယအခွဲ၊ ပဋ္ဌာန်းပစ္စည်းပြိုင်တို့ကို လက်တွေ့ဘဝမှာ အသုံးမရှိလှသဖြင့် လျှော့ချသင့်ပါသည်။

အမှန်မှာ- ဓမ္မာစရိယတန်း၌ လူတက္ကသိုလ်များ၌ ဆေးလိုင်း၊ အင်ဂျင်နီယာလိုင်း-စသည် ခွဲသကဲ့သို့ ဝိပဿနာလိုင်း၊ ဓမ္မကထိကလိုင်း၊ စာချလိုင်း၊ သာသနာ့သမိုင်းလိုင်း၊ ဝိနိစ္ဆယလိုင်း-စသည်ဖြင့် ခွဲခြားသင့်ပါသည်။ 

ဥပမာ ဝိပဿနာလိုင်း တက်ရောက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကို အဓိက ပြဋ္ဌာန်းသင့်ပါသည်။ ဓမ္မကထိကလိုင်း တက်ရောက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဓမ္မပဒနှင့် အင်္ဂုတ္တိုရ်တို့ကို ပြဌာန်းသင့်ပါသည်။ စာချလိုင်း တက်ရောက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း သီးခြား ဖွင့်ပေးသင့်ပါသည်။ သာသနာ့သမိုင်းလိုင်း တက်ရောက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် သာသနာ့သမိုင်းဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများကို ပြဋ္ဌာန်းပေးသင့်ပါသည်။ ဝိနိစ္ဆယလိုင်း တက်ရောက်လိုသော ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဝိနိစ္ဆယဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို စုစည်း၍ သင်ရိုးကျမ်းစာ ပြုစု ပြဋ္ဌာန်းပေးသင့်ပါသည်။ ထို့အတူ တခြား လက်တွေ့ အကျိုးပြုသော လိုင်းများကို စီစဉ်ပေးသင့်ပါသည်။

မဟာဓမ္မာစရိယတန်း၌ ကျမ်းစာပြုစုစေသင့်ပါသည်။

စာသင်တိုက်များကို မူလတန်း စာသင်တိုက်၊ အလယ်တန်း စာသင်တိုက်၊ အထက်တန်း စာသင်တိုက်-ဟု (၃)မျိုး ခွဲသင့်ပါသည်။ စာသင်တိုက်များကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွင့်စေသင့်ပါသည်။ အကြီးတန်းအဆင့် အောင်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်များကို မူလတန်း စာသင်တိုက် ဖွင့်ခွင့် ပေးသင့်ပါသည်။(ထိုသို့ ဖွင့်ခွင့် ပေးလိုက်သဖြင့် သာသနာမှာ အလုပ်လက်မဲ့ ရဟန်းအရေအတွက် နည်းသွားပါလိမ့်မည်။ နိုင်နိုင်နင်းနင်း သင်ကြရသဖြင့် အရည်အချင်းများလည်း ပိုမို တိုးတက်လာပါလိမ့်မည်။) စာချ ဘုန်းကြီးများကို နိုင်ငံတော်က တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု ခန့်ထားပေးသင့်ပါသည်။

ဓမ္မာစရိယတန်း စာသင်တိုက်နှင့် မဟာဓမ္မာစရိယတန်း စာသင်တိုက်တို့ကိုလည်း သီးခြား သတ်မှတ် ပေးသင့်ပါသည်။

အထူး လျှောက်ထားလွှာ

ရှေးဆရာတော်ကြီးများ ရေးသားပြုစုခဲ့သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာအုပ်များကို ဘာသာခြားများက ထုတ်ဝေ၍ စီးပွားရှာလျက် ရှိပါသည်။ ထိုကိစ္စကို နိုင်ငံတော်က ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ပေးသင့်ပါသည်။

အနက်တေး စာအုပ်အမျိုးမျိုးကို ခိုးထုတ် ရောင်းချလျက် ရှိပါသည်။ ထိုအနက်တေး စာအုပ်များမှာ အသိဉာဏ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို များစွာ အဟန့်အတား ဖြစ်စေပါသဖြင့် ထိုစာအုပ်များ ပပျောက်အောင် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်သင့်ပါသည်။

ဆရာတော်ကြီးများ၏

ခြေတော်အစုံကို

ဦးခိုက်လျက်

်

သံဃာ့အဖွဲ့အစည်း အခြေခံစည်းမျဉ်းနှင့်

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၌

ထပ်မံ ပြင်ဆင်သင့်သော အချက်များကို

တင်ပြ လျှောက်ထားခြင်း

အရှင်သာသနဝရ

စိန်ရတနာ ဓမ္မာစရိယ စာသင်တိုက်

မြို့မကျောင်းလမ်း၊ဒဂုံမြို့နယ်

ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး

၁၃၇၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၃ ရက်။

၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်။

ပါချုပ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး

အိုင်တီခေတ်တွင် သံဃာတော်များ ပညာရေးပြောင်းသင့်/မပြောင်းသင့်

(ဒေါက်တာနန္ဒမာလာဘိဝံသ)

ကျော်နန္ဒအောင်။ ။တပည့်တော်လျောက်ထားပါရစေဘုရား၊ ဆရာတော်က ပရိယတ္တိလောကမှာ စာမေးပွဲတွေလည်း အဆင့်ဆင့်အောင်မြင်ပြီးသားလည်းဖြစ်၊ ကိုယ်တိုင်လည်း နှစ်များစွာ စာပေ ပို့ချခဲ့ပြီး၊ ပို့ချနေဆဲလည်းဖြစ်၊ စာပေပို့ ချမှုနှင့်ပက်သက်ပြီးနိုင်ငံတော်က စာချအမြင့်ဆုံးဘွဲ့ဖြစ်တဲ့ အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်း ဆက်ကပ်ခံရပြီး ဖြစ်ပါတယ်၊ကိုယ်တိုင်လည်း စာသင်သားဘဝကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ဖြတ်သန်းခဲ့ရတော့ ဒီကနေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံမှာသင်ကြားနေတဲ့ ပရိယတ္တိဓမ္မအပေါ် ဆရာတော်ရဲ့သုံးသပ်ချက်အမြင်ကို သိပါရစေဘုရား။ 

ဆရာတော်။ ။Traditional Education ပေါ့လေ၊ ဒီစနစ်နဲ့ပဲ ဒီနေ့ မြန်မာပြည်မှာ ကျင့်သုံးနေကြတာပါ၊ ဒီစနစ်နဲ့ပဲ အတော်တတ်နေကြပါတယ်၊ ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေဆိုတာ ဒီစနစ်နဲ့ပဲ တတ်နေကြတာပါ။ ချွင်းချက်အနေနဲ့တော့ ရှိကောင်းရှိနိုင်ပါတယ်၊ ဘုန်းကြီးတို့ နိုင်ငံခြား ရောက်တဲ့အခါကျတော့ မြန်မာဘုန်းကြီးဆိုရင် အဘိဓမ္မာတတ်တယ်၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းပြတတ်တယ်ဆိုတဲ့ အရည်အချင်း နှစ်ရပ်ကို အထူးသဖြင့် သီဟိုဠ်( သီရိလင်္ကာ)က ပါမေက္ခကြီးတွေက သိပ်အထင်ကြီးကြပါတယ်၊ လေးလည်း လေးစားကြပါတယ်။

ဒီလိုလေးစားခံရတာဟာ မြန်မာပြည်ရဲ့ ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်ရဲ့ မှန်ကန်မှု လို့ပြောရပါမယ်။ မြန်မာသင်နည်းစနစ်က နှစ်လည်းအကြာကြီးတော့ မဟုတ်ပါဘူး၊ ဉာဏ်အလတ်တန်းစားဆိုရင် (၁၀)နှစ်လောက် သင်ရပါတယ်၊ နိုင်ငံခြားသားတွေတောင် ဆယ်နှစ်လောက်ဆိုရင် ဓမ္မာစရိယတန်းလောက် ရောက်သွားပါတယ်။

ဥပမာအားဖြင့် နီပေါကလာတဲ့ ဒေါ်သုဓမ္မဝတီတို့၊ ဦးဉာဏပုဏ္ဏိကတို့ဆိုရင် (၁၀)နှစ်လောက်နဲ့ ဓမ္မာစရိယ ပြီးသွားကြပါတယ်။ အခြားပညာရပ်တွေ တက္ကသိုလ်တွေနဲ့စာရင် ကြာတယ်လို့ မပြောနိုင်ပါဘူး၊ သူတို့ရဲ့ပိဋကတ်စာပေ အရည်အသွေးက နိုင်ငံခြားမှာ တစ်ခြားနဲ့ယှဉ်ရင် အင်မတန် မြင့်မားပါတယ်။ 

ဘုန်းကြီးတို့ သီဟိုရ်မှာနေလာခဲ့တော့ သီဟိုဠ်ဘုန်းကြီးတွေကိုယ်တိုင်က ဘုန်းကြီးတို့ကို အတော် လေးစားပါတယ်။ အကယ်၍ သင်နည်းစနစ် မှားနေတယ်ဆိုရင်တော့ မြန်မာပြည်ရဲ့ ပရိယတ္တိစာပေ အောက်တန်းကျမှာပါ။

ထေရဝါဒနိုင်ငံတွေကို ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပညာရေးစနစ်က အောက်တန်းမကျပါဘူး၊ ပိဋကတ်ဘက်ကို ပြောတာနော်။ သို့သော် မြန်မာဘုန်းကြီးတွေက နိုင်ငံတကာသုံးဖြစ်တဲ့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို မသင်ကြား သည့်အတွက်ကြောင့် တခြားနိုင်ငံခြားသားတွေကို ဗုဒ္ဓစာပေအကြောင်းကို မိမိတို့သိသလောက် ရှင်းမပြနိုင်ဘူး ဆိုတာတော့ ရှိပါတယ်၊ ဒါက အားနည်းချက်ပါ။ 

ကျော်။ ။ ပိဋကတ်အရည်အချင်းမှာ မြန်မာပြည်က အခြားထေရဝါဒ နိုင်ငံတွေထက်စာရင် ဘယ်အခြေအနေမှာ ရှိပါသလဲဘုရား။ 

ဆရာတော်။ ။ ပိဋကတ်နဲ့ ပက်သက်လို့ကတော့ မြန်မာဘုန်းကြီးတွေကို မမှီပါ၊ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ)လည်း မမှီပါ။ တခြားနိုင်ငံတွေဆိုရင် ထည့်ကိုမပြောပါနဲ့တော့။ မြန်မာပြီးရင် သီဟိုဠ်က အတော်ဆုံးလို့ပြောရမှာပါ၊ ဒါပေမယ့် ပိဋကတ်အရည်အချင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံကို လုံးဝမမှီပါဘူး။

မြန်မာပြည်ရဲ့ ပိဋကတ်သင်နည်းစနစ်ဟာ မှန်ကန်တယ်လို့ ဘုန်းကြီယူဆတယ်၊ Language မတတ်တာလေးကိုကြည့် ပြီးတော့ ပြောလို့မရပါ။ Language အရည်အချင်းက ၄/၅နှစ်လောက်နဲ့ ရနိုင်ပါတယ်၊ ပိဋကတ်အရည်အချင်းကတော့ ဒီလောက်နှစ်နှင့် မရနိုင်ပါ၊ ပိဋကတ်အရည်အချင်းက ပိုပြီး အဓိကကျပါတယ်၊ ဒါမှနှိုင်းယှဉ်လို့ ရမှာကိုး။ 

အင်္ဂလိပ်ဘာသာဆိုတာ Media ဘာသာသဘောမျိုးပဲ ရှိတာလေ။ အင်္ဂလိပ်စာ ဘယ်လောက်တတ်နေနေ ပိဋကတ်စာပေ မတတ်ရင်တော့ဓမ္မကို ဘယ်လိုမှ ရှင်းပြလို့ ရမှာမဟုတ်ဘူး။ 

အခု ကမ္ဘာမှာသုံးနေတဲ့ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကြီးကို အင်္ဂလိပ်လို The Path of Purification လို့ပြန်ထားတယ်။ ပြန်တဲ့ဆရာတော်က သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ)မှာနေတဲ့ ဦးဉာဏမောလိပါ။ ဂျာမန်ဘုန်းကြီး ဖြစ်ပါတယ်။ အင်မတန် ကြိုးစားပြီးတော့ပြန်ပါတယ်၊ သို့သော် သူ့ရဲ့ပါဠိ အရည်အချင်းက မြန်မာဘုန်းကြီးတွေလောက်မပြည့်စုံဘူး၊ ဒါကြောင့်ဘာသာပြန်တဲ့နေရာမှာ ချို့ယွင်းချက်တွေ အများကြီး ရှိပါတယ်။ အဲဒါ အခြားဘုန်းကြီးတွေ မမြင်ဘူး၊ မြန်မာပြည်က ဘုန်းကြီးတွေ မြင်ပါတယ်၊ မြန်မာပြည်က ဘုန်းကြီးတွေက အင်္ဂလိပ်စာတတ်တာနဲ့ ဒီနေရာ မှားနေတယ်လို့ ပြောနိုင်တယ်။ 

ဒါနဲ့ပက်သက်လို့ ကိုယ်တိုင်လည်း လေ့လာထားလို့ အပြောဆုံးက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်လုပ်နေတဲ့ ဦးသီလာနန္ဒာဘိဝံသပါ၊ (ယခုအခါ ထိုဆရာတော်ကြီး လွန်တော်မူသွားပါပြီ၊ စကားချပ်) ဒီအထဲမှာ အမှားတွေ အများကြီးပဲတဲ့။ ဝါကျဆက်တာက အစပေါ့။ သူငယ်ငယ်တုန်းက ထင်တယ်တဲ့၊ ဒီစာချတန်းသင်တဲ့စနစ်တွေဟာ အချိန်ကုန်တာပဲလို့ ယူဆခဲ့တယ်တဲ့။ အခု ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကြီးကို ဘာသာပြန်ထားတာကို ဖတ်ရတဲ့ အခါကျတော့ တို့ငယ်ငယ်က သင်ခဲ့တာတွေဟာ တယ်ပြီးစနစ်ကျပါလား လို့မြင်တယ်တဲ့။ 

ကျော်။  ။ မြန်မာပြန်အမှား အချို့ကိုလည်း အနည်းငယ်လောက်သိပါရစေဘုရား။ 

ဆရာတော်။ ။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ထဲမှာ “ပန”တို့၊ “ဟိ” တို့ကို တွေ့လိုက်လို့၊ “အပိ စ” တို့ တွေ့လို့ရှိရင် စာအုပ်ထဲမှာပြန်ထားတာက However လို့၊ But လို့ပဲ ပြန်တာတွေ့ရတယ်၊ ဒီကတည်းက အကုန်လွဲကုန်ပြီ။ မြန်မာဘုန်းကြီးတွေကျတော့ သိတယ်၊ “အပိ စ” လို့ဆိုကတည်းက ဒါဟာ နောက်တစ်နည်းသွားတယ် ဆိုတာသိပါတယ်။ အများကြီးလွဲပါတယ်။ ဒေသနာသုဒ္ဓိဆိုတဲ့ စကားလုံးလေးမှာ ဘာသာပြန်ထားတာက ဒေသနာဆိုတာမြတ်စွာဘုရား ဟောကြားချက်လို့ ယူဆပြီးတော့ အင်္ဂလိပ်လို Purification by Teaching လို့ပြန်လိုက်တယ်။ လုံး၀ လွဲသွားပါတယ်၊ ဒေသနာသုဒ္ဓိဆိုတာ အဲဒါကို ဆိုလိုတာမဟုတ်ဘူး။ ရဟန်းတော်တွေဟာ အာပတ်ကို ဒေသနာကြားတဲ့အခါမှာ ဒေသနာကြားခြင်းဖြင့်သာလျင် ကိုယ်ကျင့်တရားဟာ စင်ကြယ်နိုင်တယ်။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလနဲ့ ပက်သက်ပြီးတော့ပြောတဲ့ စကားပါ။

အဲဒီလိုအမှားတွေ အများကြီးပဲ။ ဝါကျမနိုင်လို့ မှားတာတွေ။ ပါဠိ မနိုင်လို့ မှားတာတွေ အများကြီးပါ။ အဲဒီအမှားတွေကို ထောက်ပြနိုင်တာဟာ မြန်မာပြည်က ဆရာတော်တွေပါ။ ဘုန်းကြီးတို့အနေနဲ့ ကိုယ့်ရဲ့အားသာချက်အားနည်းချက်ဆိုတာကို သိရပါမယ်။ 

နောက်ဘုန်းကြီးတို့ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်မှာ Grammar သုံးတဲ့အခါ “တွာ” နဲ့ဆုံးတဲ့ပုဒ်ကို ပုဗ္ဗကာလကြိယာ လို့ခေါ်တယ်၊ “တွာ” နဲ့ဆုံးတဲ့ပုဒ်တွေမှန်သမျှကို အနောက်တိုင်းသားတွေက ဘာသာပြန်လို့ရှိလျင် Perfect နဲ့ပဲ ပြန်လေ့ရှိတယ်။ Have နဲ့တွဲပြီးပြန်လေ့ရှိတယ်၊ အဲဒါဘယ်နေရာမှာ သွားပြီးထိခိုက်လဲ ဆိုတော့ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်မှာ “ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿံ” အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ ဆိုတဲ့စကားမှာ ၍ ဆိုတဲ့ တွာ၊ ဝိနေယျ ဆိုတဲ့ပုဒ်ကို ဘာသာပြန်တဲ့အခါကျတော့ have removed attachment and hatred ဆိုတော့ ဘယ်လိုအဓိပ္ပါယ် သွားရသတုန်းဆိုရင် သတိပဋ္ဌာန်တရားအားမထုတ်ခင် လောဘနှင့် ဒေါသကို အရင်ပယ်ရမယ်။ ပြီးတော့မှ သတိပဋ္ဌာန်တရားကို အားထုတ်ရမယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ရသွားတယ်။ 

ဒီတော့ သူတို့ရဲ့ Interpretation က ဘယ်လိုဆွဲသတုန်းဆိုတော့ ဝိပဿနာတရားကို သမထကျင့်စဉ်တစ်ခု မကျင့်ပဲနဲ့ ဝိပဿနာကို တိုက်ရိုက်အားထုတ်လို့ မရဘူးလို့ အဓိပ္ပါယ်ရသွားတယ်။ Perfect နဲ့ပြန်တဲ့ အတွက်ကြောင့်ပါ။ နိုင်ငံခြားက အင်္ဂလိပ်လို ပြန်တဲ့စာအုပ် တော်တော်များများဟာ အဲဒီလိုဖြစ်နေပါတယ်၊ Interpretation လွဲနေပါတယ်။ လွဲလို့ သုဒ္ဓယာနိကဝိပဿနာဆိုတဲ့ ဝိပဿနာသက်သက် သွားတဲ့လမ်းဟာ မှားတယ်လို့ဆိုနိုင်တဲ့အထိ ထိခိုက်လာပါတယ်။ ဘာသာပြန်လွဲတာပါ။ 

ဆရာတော်ဦးသီလာနန္ဒ ပြန်တာကျတော့ အဲဒီလိုမဟုတ်ဘူး၊ တွာ-က မြန်မာပြည်မှာ Grammar နဲ့ပြောမယ်ဆိုရင် ငါးမျိုးရှိတယ်၊ အဲဒီငါးမျိုး ရွေးချယ်တတ်ဖို့ လိုပါတယ်။ တစ်ချို့တွာ-က Preceding အရင်ဖြစ်နှင့်တာတစ်ခု၊ ပုဗ္ဗကာလ၊ နောက်မှဖြစ်တာရှိတယ်၊Following အပရကာလ။ နောက် Simultaneously တပြိုင်နက်ဖြစ်တာရှိတယ်၊ Because of အကြောင်းဆိုတာရှိတယ်။When ဆိုတဲ့အချိန်ကို သတ်မှတ်ပြတာရှိတယ်။ ငါးခုရှိပါတယ်၊ အဲဒီငါးခုကို သူတို့ကမရွေးချယ်ဘဲနဲ့ အကုန်လုံး ပုဗ္ဗကာလချည်း လုပ်တဲ့အခါကျတော့ အကုန်လွဲကုန်တယ်။ 

ဥပမာအားဖြင့် နေမင်းကြီးသည် အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ ထွန်းတောက်တယ် ဆိုတဲ့နေရာမှာ နေမင်းကြီး ထွက်လိုက်တာနဲ့ အမိုက်မှောင်က တစ်ခါတည်း ပျောက်သွားတာ၊ အမိုက်မှောင်ပျောက်ပြီးတော့မှ နေမင်းကြီး ထွက်တာမဟုတ်ဘူး။ နေမင်းကြီးထွက်တာရယ် အမိုက်မှောင်ပျောက်တာရယ် ဒီနှစ်ခုဟာ တစ်ပြိုင်နက်ဖြစ်တာ။

ဒီတော့ ဘာသာပြန်တဲ့နေရာမှာThe sun rises expelling darkness ဒီလိုပြန်တယ်၊ နေမင်းကြီးထွက်လာတာ အမိုက်မှောင် ပျောက်ပြီးထွက်လာတာ။ အဲဒီလိုပဲ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်ကို ဘာသာပြန်တော့လည်း ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန် ပွားနေတာဟာ အဘိဇ္ဈာနဲ့ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်ပြီး ပွားနေတာ၊ ပွားရင်း ပယ်ဖျောက်နေတာ၊ ဒီလို အဓိပ္ပါယ်ယူရမှာ။ ဒါတွေကျတော့ မြန်မာပြည်က သင်နည်းစနစ်က ပိုပြီး တိတိကျကျ ရှိတယ်လို့ ပြောရပါမယ်၊ တစ်ခြားသင်နည်းစနစ်တွေမှာ ဒါမျိုးမရှိဘူး၊ ရှေးကျပေမယ့် တိကျတယ်။ တကယ်တတ်ပါတယ်။ 

ကျော်။  ။ ဆရာတော်တို့ ငယ်ငယ်တုံးက သင်ခဲ့ရပုံကလေးရောဘုရား။

ဆရာတော်။ ။ ဘုန်းကြီးတို့ ငယ်ငယ်တုံးကတော့ ထုံးစံအတိုင်း သင်ခဲ့ရတာပါပဲ။ သို့သော်လည်း ကံကောင်းတာက ဟိုရှေးရှေးတုန်းက နားမလည်တဲ့ ပါဠိသဒ္ဒါကြီးကို ကျက်ပြီးတော့ ပါဠိကတစ်ဆင့် မြန်မာပြန်ရတယ်၊ ပြီးတော့ ရုပ်တွက်ရတယ်၊ ရှေးမူကြီးအတိုင်းတော့ မဟုတ်ခဲ့ပါဘူး။ ဝိသုဒ္ဓါရုံသုတ်နက်နဲ့ အခြေခံပြီး ဘာသာပြန်ထားတာလေးကို ကျက်ရတော့ ပါဠိ Grammar မှာ အများကြီး လွယ်သွားပါတယ်။ သုတ်နက်နဲ့ သင်တဲ့စနစ်က ပိုပြီးလွယ်ပါတယ်၊ ငယ်ငယ်တုံးက စာပေအတော်များများကို အမိအရ ကျက်ထားတဲ့အတွက်ကြောင့် ကြီးလာတဲ့အခါ သိပ်ပြီး ပြန်ဖတ်ဖို့ မလိုတော့ဘူး၊ ဖတ်ရင်းနဲ့ ရှေ့ကိုမြင်မြင် သွားခဲ့ပါတယ်၊တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ကျေးဇူးပြု သွားတယ်ပေါ့လေ။ 

မြန်မာပြည်ရဲ့ပါဠိပညာရေးစနစ်သည် မနိမ့်ကျလှပါဘူး။ ဒီလိုပဲသင်ခဲ့ရတာပါ။ ဘာပညာပဲဖြစ်ဖြစ် စာမေးပွဲစနစ်သင်တာဟာ Introduction သဘောမျိုးပဲဖြစ်ပါတယ်၊ တတ်တယ်လို့ ပြောလို့မရသေးဘူး၊ ပညာရပ်နဲ့ ဆက်သွယ်မိရုံ လောက်ပဲ၊ ကျွမ်းကျင်မှုကျတော့ မိမိရဲ့ လေ့လာလိုက်စားမှုအပေါ် မူတည်ပါတယ်။ သင်ထားတာကို လေ့လာလိုက်စား သွားမယ်ဆိုရင်တော့ ပညာရေးစနစ်က အများကြီး အထောက်အကူပြုပါတယ်။

ကျော်။ ။ ဆရာတော်အင်္ဂလိပ်စာသင်ယူခဲ့ပုံနဲ့ အငယ်တန်း၊ အလတ်တန်းလောက် စသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စာတွဲပြီး သင်သင့်၊ မသင်သင့်။ ပရိယတ္တိစာပေနဲ့ အင်္ဂလိပ်စာသင်ယူမှုအပေါ် ဆရာတော်ရဲ့ သဘောထားခံယူချက်၊ ဘာသာ စကားကျွမ်းကျင်ဖို့ လိုအပ်ပုံစသည်များကို မိန့်ပါအုံးဘုရား။ 

ဆရာတော်။ ။ ဘာသာစကား မတတ်တာကတော့ အားနည်းချက်ရှိပါတယ်၊ ဒါဖြင့် အငယ်တန်းကတည်းက အင်္ဂလိပ်စာ ထည့်ရင်ကောင်းမလား ဆိုရင်တော့ ဘုန်းကြီးကတော့သဘောမတူပါဘူး၊ အဲဒီစနစ်ကို သီဟိုဠ်( သီရိလင်္ကာ) နဲ့ ယိုးဒ ယား(ထိုင်း)တို့မှာ လုပ်နေကြပါတယ်။ သူတို့ကိုကြည့်ပါ၊

ငယ်ငယ်ကတည်းက အင်္ဂလိပ်စာတို့၊ သချာၤတို့ထည့်သင်တော့ ပိဋကတ်စာပေ လေ့လာမှုမှာ အားနည်းသွားပါတယ်၊ ဒီမှာက ပိဋကတ်ဘက်မှာ အင်တိုက်အားတိုက် သင်နေကြတာ၊ အကယ်၍သာ အဲဒီပညာရပ်တွေတွဲပြီး သင်မယ်ဆိုရင် ကြိုက်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေလည်း ရှိမှာပါ၊ စာသင်သားတွေ ဒီထက်မက တော်လာမယ်လို့ ယူဆတဲ့သူများလည်း ရှိပါတယ်။ ထူးချွန်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေလည်း ပေါ်လာမှာပါ၊ သို့သော်လည်း အများစု နဲ့ ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ အင်္ဂလိပ်နဲ့ သချာၤထည့်သင်မယ်ဆိုရင် ပိဋကတ်စာပေဘက်မှာ အားပျော့သွားမယ်လို့ ဘုန်းကြီး ယုံကြည်နေပါတယ်။

ဘုန်းကြီးအင်္ဂလိပ်စာသင်တာ၂၆ နှစ်မှ စသင်တာပါ၊ မန္တလေးသကျသီဟစာမေးပွဲအောင်ပြီး ကမ္ဘာအေးမှာ တိပိဋကပါဠိမြန်မာအဘိဓာန် Compiler အနေနဲ့သွားရင်း ချမ်းမြေ့ရိပ်သာဆရာတော်ထံ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရဆရာတော်ရဲ့ စီစဉ်ပေးချက်အရ အင်္ဂလိပ်စာတစ်ချိန်၊ သက္ကတတစ်ချိန် ဖွင့်ပေးပါတယ်၊ သက္ကတကိုတော့ နီပေါက ဦးဉာဏပုဏ္ဏိကသင်ပေးပါတယ်၊ အဲဒီမှာစပြီး သင်ခဲ့တာပါ။ 

ကိုယ်တွေ့အရ ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ အင်္ဂလိပ်စာသင်သည့်အတွက်ကြောင့် နှိုင်းယှဉ်လေ့လာ တတ်ပြီး ပါဠိကို ပိုပိုပြီး ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မြင်တတ်သွားခဲ့တယ်။ ဘာသာနှစ်ခုလုံးအတွက် အကျိုးပြုပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်လို့ လွယ်သွားတာဟာ ပါဠိသင်ခဲ့လို့၊ အင်္ဂလိပ်စာ သင်သည့် အတွက်ကြောင့် ပါဠိကို ပိုပြီးရှင်းရှင်းကြီး မြင်သွားပါတယ်။ 

စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဝိပဿနာချောင်မှာ ကိုယ့်ရဲ့ နောင်တော်ကြီးထံမှာ ပါဠိကို စပြီးသင်ခဲ့တယ်။ ငယ်၊လတ်၊ ကြီးထိအောင်ပေါ့။ (၆)နှစ် ကြာခဲ့ပါတယ်။ ငယ်ငယ်တုံးက အဲဒီလိုသင်ခဲ့တာပါ။ ဆရာသမားများကတော့ ထေရုပတ္တိ အကျဉ်းမှာ ပါသွားပြီ၊ ပညာရေးနဲ့ ပက်သက်လို့ကတော့ ဒီလောက်ပါပဲ။ လျှောက်စရာရှိရင်လည်း လျှောက်ပါဦး။ 

ကျော်။ ။ ကျမ်းစာများရေးဖို့ရော အစီအစဉ်ရှိပါသလားဘုရား၊ အထူးအားဖြင့်တော့ စာသင်သားများအတွက် ပရိယတ္တိသာသနာတော်အတွက်ပေါ့ဘုရား၊ဆရာတော့် ထေရုပတ္တိမှာတော့ ထေရုပတ္တိကထာတွေရေးတာ များများတွေ့နေ ရလို့ပါ၊ ပြီးတော့ ဆရာတော်ရဲ့ အနာဂါတ်သာသနာအပေါ် မျှော်မှန်းထားချက်များပေါ့၊ အဲဒါသိချင်ပါသေးတယ် ဘုရား။ 

ဆရာတော်။   ။စာပေတွေကတော့ တော်တော်များများ ရေးထားလို့ ပြည့်စုံနေကြပါတယ်။ ပိဋကတ်နဲ့ ပက်သက်လို့လည်း နိဿယတွေ တော်တော်ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရှိနေပါတယ်၊ ဘာသာပြန်တွေလည်း ရှိပါတယ်။ တောင်မြို့ဆရာတော်ကြီး ရေးသွားလို့ အဋ္ဌကထာတွေလည်း တော်တော်ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရှိပါတယ်။ အဲဒါတွေကိုတော့ ရေးဖို့ စိတ်မဝင်စားပါဘူး၊ သို့သော်လည်း ပိဋကတ်ကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ မကုန်မခန်းနိုင်တဲ့ ပညာသမုဒ္ဒရာကြီးပါ။ Ocean of Knowledge ပေါ့။ 

အခုလောလောဆယ်တော့ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကြီးကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသင်္ဂဟ ဆိုပြီးတော့ စာမျက်နှာ (၇၀၀)လောက်ရှိတဲ့ ကျမ်းကြီးကိုစာမျက်နှာ (၂၀၀)လောက် ဖြစ်သွားအောင် အနှစ်ချုပ်ပြီးတော့ ရေးနေပါတယ်။ သီလနိဒ္ဒေသတစ်ခုတော့ ပြီးသွားပါပြီ။ အဋ္ဌကထာဆရာကြီးရေးတဲ့ ဝါကျတွေကိုပဲ ဖြတ်တောက်ပြီးတော့ ယူပြီးရေးထားတာပါ။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ကျမ်းကြီးကို ချုံ့ထားတဲ့ကျမ်းပေါ့လေ။

နောက် ဓမ္မပဒကျမ်းပါ။ ဓမ္မပဒဝတ္ထုကြီးတွေက တော်တော်ရှည်ပါတယ်၊ ရှည်တော့ တစ်ချို့နေရာတွေမှာ ဇာတ်ကြောင်းတွေ မျောသွားတာ ရှိပါတယ်။ ဓမ္မပဒဂါထာနဲ့ ဇာတ်ကြောင်းနဲ့ တစ်ခါတစ်လေ စပ်ဟပ်လို့ မရတာလေးတွေ ရှိပါတယ်၊ သေသေချာချာ ဖတ်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်တွေ တွေ့ပါလိမ့်မယ်။ ဘုန်းကြီးကိုယ်တိုင်လည်း ငယ်ငယ်က ခံစားခဲ့ရဖူးပါတယ်။ အချိန်ရရင်လည်း ဖတ်ကြည့်ပေါ့လေ။ အနုသန္ဓေမဆက်မိတဲ့ သဘောတွေပေါ့။ အဲဒါလေးတွေ မဖြစ်ရအောင် မြတ်စွာဘုရားဟောထားတာနဲ့ ဓမ္မအနှစ်နဲ့ အံကိုက်ဖြစ်အောင်ချိန်ပြီးတော့ ဓမ္မပဒဝတ္ထု တော်တွေကို ပါဠိလို ရေးပါတယ်။ နောက်မှဘာသာ ပြန်ချင်ပြန်မယ်ပေါ့။ 

ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ နိင်ငံခြားက ပါဠိလာသင်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်က ကျောင်းသားတွေ ရှိပါတယ်။ သူတို့တစ်တွေ ဓမ္မပဒကို ခပ်ကျဉ်းကျဉ်းနဲ့ ပါဠိလို လေ့လာနိုင်အောင်ဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ပါ။ နောက်ကျတော့ အင်္ဂလိပ်လိုပြန်ပါမယ်။ 

နောက်တစ်ခုက ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ပြောတာတော့ မဟုတ်ဘူး။ ဘုန်းကြီးတို့ခေတ်မှာ ပါဠိရေးနိုင်တဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခု ရှိစေချင်တယ်။ ဆရာတော်တွေ မတတ်တာမဟုတ်ဘူး။ တတ်ကြပါတယ်။ သို့သော်လည်း စာအုပ် ဖြစ်မလာကြဘူး။ ဖြစ်မလာတဲ့အခါကျတော့ သမိုင်းဆရာတွေ ပြန်လေ့လာတဲ့အခါမှာ ဒီတစ်ခေတ်မှာ ပါဠိလိုရေးတဲ့စာအုပ် မပေါ်ခဲ့ဘူးဆိုရင် ပိဋကတ်တတ်ကျွမ်းတဲ့ ဘုန်းကြီး မရှိခဲ့ဘူးလို့ မှတ်ချက်ချသွားနိုင်ပါတယ်၊ ပြစရာမရှိလို့ပါ။ 

ပုဂံခေတ်မှာ ဆိုရင်လည်း သဒ္ဒနီတိကျမ်း ဆိုတဲ့နီတိကျမ်းကြီးရှိခဲ့တယ်၊ ပုဂံခေတ် ပါဠိအရည်အချင်းဟာ မညံ့ဘူး။ သိပ်မြင့်မားခဲ့တယ်၊ နောက်ပင်းယခေတ်မှာလည်း စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးက အဘိဓာန်ဋီကာကျမ်းကြီးကို ပါဠိလိုရေးခဲ့တာရှိတယ်၊ ပင်းယရဲ့ ပါဠိပညာဟာလည်း အဆင့်မြင့်တယ်လို့ ပြောရပါမယ်၊ နောက်အင်းဝခေတ်မှာလည်း ရှိခဲ့တယ်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ကျတော့ လယ်တီဆရာတော်ကြီးတို့၊ ဝိသုဒ္ဓါရုံဆရာတော်ကြီးတို့၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်ကြီးတို့ ပါဠိလို ရေးတဲ့ကျမ်းတွေပေါ်လာပြီး တော်တော်များများရှိခဲ့တယ်။

ပါဠိရဲ့ အဆင့်အတန်းဟာ ကုန်းဘောင်ခေတ်ထိအောင် မနိမ့်ကျခဲ့ပါဘူး။ လွတ်လပ်ရေးခေတ် နောက်ပိုင်းကျတော့ ပါဠိလိုရေးတာ အတော်နည်းသွားပါတယ်။ အခုလောလောဆယ်တော့ ဗန်းမော်ဆရာတော်ကြီးက အပါဒါန်နဲ့ ပက်သက်ပြီးရေးတယ်၊ မဟာစည်ဆရာတော်ကြီးရဲ့ ဝိပဿနာရှုနည်းကျမ်းကိုလည်း ပါဠိလို ရေးထားတာတွေ့ရတယ်၊ ဒီလောက်ပါဘဲ။ 

တကယ်တော့ ပါဠိလို ကောင်းကောင်းရေးနိုင်တဲ့ ဆရာတော်ကြီးတစ်ပါး ရှိခဲ့ပါတယ်။ သပြေကန်ဆရာတော်ကြီးပါ။ အလွန် ပြောင်မြောက်တဲ့ဆရာတော်ကြီးပါ။ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင် တစ်စောင်လောက်ကို ရေးနိုင်ပါတယ်။ သို့သော်လည်း မရေးခဲ့ရပါဘူး။

ဆရာတော်ဦးသီလာနန္ဒ ဆိုရင်လည်း ပါဠိကျမ်းကြီးတွေ ကောင်းကောင်းရေးနိုင်ပါတယ်။ အင်္ဂလိပ်၊ သက္ကတ အင်မ တန်ကျွမ်းကျင်ပါတယ်။ ပိဋကတ်တော်တွေကို Edit လုပ်နိုင်တဲ့ ဆရာတော်ကြီးပါ။ သို့သော်လည်း ဒီနေ့အထိ ဒီဘက်ခေတ်မှာ မရေးနိုင်ခဲ့ဘူး။ အင်္ဂလိပ်လိုတော့ ရေးပါတယ်၊ ဘုန်းကြီးလည်း ရေးသင့်တယ်ထင်လို့ပါ။ အခုအသုံးကျတာ မကျတာထက် နောင်သမိုင်းမှတ်တိုင်အတွက် ပါဠိပညာကို လေ့လာမယ်ဆိုရင် ဒီခေတ်မှာပါဠိတတ်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ် မရှိဘူးလို့ ကောက်ချက်ဆွဲသွားမှာ ပြန်တွေးကြည့်မိလို့ပါ။ 

နောက်တစ်ခုက လိုင်းပြောင်းသွားတယ် ပြောရမလားပဲ။ နဂိုကတော့ Traditional Education နဲ့ သွားနေတာပါ၊ နိုင်ငံခြားသားတွေကို ဟောရပြောရတယ်ဆိုတော့ အင်္ဂလိပ်စာနဲ့ အဟောအပြော များလာတယ်၊ လောလောဆယ် ရည်ရွယ်ထားတာက Center for BuddhistStudies ဆိုတာ သေးသေးလေးပါ၊ တက္ကသိုလ်အဆင့်မဟုတ်ပါဘူး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကို လေ့လာတဲ့ဋ္ဌာနတစ်ခု လုပ်ပြီး ဓမ္မအဆီအနှစ်တွေကို စာမဖတ်အားသူတွေအတွက် Booklet တွေရေးပြီး ထုတ်မလို့ စီစဉ်နေပါတယ်။ “Live for Knowledge of Dhamma” “ဓမ္မအတွက် အသက်ရှင်နေပါ” ဆိုတဲ့ Motto ပေါ့။ ဘုန်းကြီးရဲ့ပရိယတ္တိနဲ့ ပက်သက်လို့က ဒီလောက်ပါဘဲ။ 

ကျော်။  ။ တပည့်တော်များနှင့်တကွ အားလုံးအတွက် သြဝါဒဓမ္မလက်ဆောင်ကိုလည်း နာယူပြီးကျင့်သုံးချင်ပါတယ်ဘုရား၊ ချီးမြှင့်ပါအုံးဘုရား။ 

ထိုအခါ ဆရာတော်ကြီးသည် အသင့်ရိုက်နှိပ်ထားသည့် “ဘဝတန်ဖိုး အရယူ” ဟူသည့် သြဝါဒစာရွက်ကို စွန့်လိုက်ပါသည်။ 

(အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်ဆရာတော်ကြီး ဒေါက်တာအရှင်နန္ဒမာလာဘိဝံသ (P hD) နှင့်  စာရေးဆရာ ကျော်နန္ဒအောင်တို့ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ မဟာသုဗောဓာရုံကျောင်းတိုက်အတွင်း ညဦးယံအချိန်တွင် မေးမြန်းဖြေဆိုကြသော စကားများကိုပြန်လည် မျှဝေပါသည်။

ဘာသာရေးအမြင် ပြောင်းလဲရေး

• ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အများစုသည် အဋ္ဌကထာစာပေတို့ကို အခြေခံသော ဘာသာရေးအမြင်ဖြင့် ပြုမူပြောဆို ကျင့်ကြံနေကြ၏။ ထိုသို့ဖြစ်နေခြင်းမှာ အဋ္ဌကထာအခြေခံသော ဘာသာရေးစာပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာကြ၍ ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးအမြင် ပြောင်းလဲရန်မှာ ပါဠိတော်အခြေခံသော ဘာသာရေးစာပေ ထွန်းကားဖို့ လိုအပ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ဘုရားဟောစစ်စစ် ပါဠိတော် အခြေခံ စာပေများ ရေးဖို့ လိုအပ်သည်။ 
• ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်တော်များ နေရာတွင် ပါဠိတော်မှ ပုံဝတ္ထုများဖြင့် အစားထိုးဖို့ လိုသည်။ ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်တော်များ၏ သမိုင်းကြောင်းအမှန်ကို အမှန်အတိုင်း သိဖို့ လိုသည်။ 
• ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာစသော အဋ္ဌကထာစာပေများကို စိစစ်ကာ ရေးသားဖို့ လိုသည်။ မဟုတ်လျှင် ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ပုံပြင်ဝတ္ထုတို့ဖြင့် လွှမ်းနေသည့် စာပေအဆင့်က တက်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။

ပါဠိပညာရေးနှင့် ဘာသန္တရ (ဦးအဘိဇာတာဘိဝံသ)

သင်ကြားနည်းစနစ်များ (Teaching Methodology)

  ၁။ Group Discussion & Presentation

• သင်တန်းရှိ ကျောင်းသားများကို လေးယောက် (သို့မဟုတ်) ငါးယောက်တစ်စု ခွဲလိုက်ပါ။ အုပ်စုတစ်စုစီကို လေ့လာစရာ အကြောင်းအရာ (Topic) တစ်ခုစီ ပေးလိုက်ပါ။ သူတို့အချင်းချင်း ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကြပါစေ။ ထိုအထဲမှာ နှစ်ယောက်ခန့်ရွေး၍ အတန်းရှေ့ထွက်၍ ပြောဆိုစေရမည်။
• လေ့လာထားသည်များကို အတန်းထဲတွင် ပြန်လည်ရှင်းလင်းခိုင်းရန်

၂။ Debate ထည့်သွင်းရန်

• ဒီဘိတ်စနစ်ထည့်သွင်း၍ သင်ကြားရန်၊ မြို့နယ်အလိုက်၊ တိုင်းအလိုက် ဒီဘိတ်ပွဲများ ကျင်းပ၍ တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့်ပါ ဒီဘိတ်ပြိုင်ပွဲ ပြုလုပ်ရန်

၃။ စာကြည်တိုက်အသုံးပြုခြင်း

• ပြဌာန်းစာအုပ်တွင် အကြောင်းအရာတချို့ကို စာကြည့်တိုက်မှာ စာရှာခြင်းစနစ် ချိတ်ဆက်ထည့်သွင်းရန်
• ရည်ညွှန်းကိုးကားစာအုပ်နှင့် အွန်လိုင်းဒေတာစနစ်ထည့်သွင်းရန်

၄။ IT ကို ဘာသာရပ်ကို ပြဌာန်းကျမ်းစာထဲ ထည့်ရန်

• ပိဋကတ်စာရှာနည်း၊ ChatGBT, Google Search, Google Translate etc.

၅။ အင်တာဗျူးခြင်း

• အကြောင်းအရာ ခေါင်းစဥ်တစ်ခု ပေးပြီး လူပုဂ္ဂိုလ်များကို အင်တာဗျူးခိုင်းခြင်း။ အင်တာဗျူးရာမှ သိလာသည့် အချက်အလက်တို့ကို ချရေးခိုင်းခြင်း၊ ပြန်လည်ပြောပြခိုင်းခြင်း

၆။ Group Project

• အကြောင်းတစ်ခု မသင်ခင် (ဥပမာ - ရာဇကုမာရကျောက်စာ) ကြိုတင်ပြီး အဲ့ဒီအကြောင်းအရာကို ဂရုလိုက် ကြိုတင်လေ့လာခိုင်းမယ်။ အဲ့ဒီအကြောင်းအရာ မသင်ခင် ဂရုခေါင်းစဥ်အကြောင်း ဆွေးနွေး ငြင်းခုံခိုင်းတဲ့နည်း။

အွန်လိုင်းနှင့် ဗုဒ္ဓစာပေ

• အွန်လိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓစာပေများ လွယ်လွယ်ကူကူ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် ပြုလုပ်ရန်
• ပိဋကတ်အနှစ်ချုပ်

တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရန်

1. ဆရာတော်ဦးသာသနဝရ (စိန်ရတနာဆရာတော်)
2. ဦးဝိမလ (မစိုးရိမ်)
3. ဦးပညာဓဇ (ပိဋကတ်သုံးပုံဆော့ဝဲလ်တီထွင်သူ)
4. Kothodaw Piṭaka Digital Library Project လုပ်နေသည့် ဆရာတော်လေး (မန်းသီတဂူ)
5. ဘိက္ခုကေသရ
6. ဓမ္မဒေါင်းလုတ်ဦးကျော်လွင်

ပညာရေးစနစ်အတွက် လေ့လာရန်

• ထိုင်းနိုင်ငံ သာမဏေကျော် Conference (2023 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (13-14-15) များမှာ ကျင်းပ (ဒီမှာတော့ လင့်ကို တစ်ချိန်စာပဲ တင်ထားပါတယ်) = Click here

 

သာမဏေ ရှားပါးမှုပြဿနာ ဖြေရှင်းခြင်း

•  ရှင်မပြုခင် ကျောင်းပို့ပြီး သိသင့်သိထိုက်တာတွေ လေ့လာဖို့
• ရှင်ပြုနေစဥ်အတွင်းမှာ ဗုဒ္ဓစာပေတွေ သင်ပေးနိုင်အောင် စီစဥ်သင့်
• အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ ပညာရေးစနစ်ဖြစ်၏။ ပညာရေးက အနာဂတ်အာမခံမှု မရှိသောကြောင့် မိဘများက ၄င်းတို့၏ သားသမီးများကို ရှင်သာမဏေရဟန်း မပြုစေလိုခြင်း ဖြစ်ပေသည်။

ပညာရေးစနစ်သစ် ဦးတည်ချက်များ

မဟနအဖွဲ့၏ ပရိယတ္တိပညာရေးဆိုင်ရာမူကြီး (၄) ချက်

1. အကျင့်သီလ မြင့်မားစေခြင်း
2. ပိဋကတ်ကျမ်းဂန် နှံ့စပ်စေခြင်း
3. ပါဠိဘာသာတတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်စေခြင်း
4. မြန်မာစာပေအရေးအသား တော်စေခြင်း

ခေတ်သစ်ပရိယတ္တိစာမေးပွဲ ဦးတည်ချက်များ

1. အကျင့်ကောင်း၍ စာတတ်သော သာသနာ့ဝန်ထမ်းများ မွေးထုတ်နိုင်ရေး
2. ပိဋကတ်စာပေနှံ့စပ်ရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်ရေး
3. ပဋိယတ်နှင့် ပဋိပတ် ယှည်တွဲကျင့်သုံးနိုင်ရေး
4. ထေရဝါဒ၏ အနှစ်သာရများကို ထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး
5. စာပေဖတ်ရှုနိုင်မှုစွမ်းရည် မြှင့်တင်နိုင်ရေး
6. တရားဟောပြောမှုနှင့် စာပေရေးသားမှုစွမ်းရည်များ တိုးတက်စေရေး
7. သာသနာ့ဝန်ထမ်းများ၏ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပသာသနာပြုစွမ်းရည်များ မြှင့်တင်နိုင်ရေး
8. အစိုးရပညာရေးစနစ်များနှင့် ဟန်ချက်ညီညီ ချိတ်ဆက်နိုင်သော ပညာရေးစနစ်ဖြစ်မြောက်ရေး (ရဟန်းဘဝ၊ သီလရှင်ဘဝကို မပျော်ပိုက်၍ လူထွက်ခဲ့သော် လူ့ဘဝအတွက် အသုံးချနိုင်သော ပညာရေးစနစ်ဖြစ်ရေး)

• အင်းဝခေတ်ကဲ့သို့ မြန်မာစာပေ တခေတ်ဆန်း၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေး
• အချက်အလက်များကို အလွတ်ကျက်မှတ်ခြင်းထက် နားလည်သဘောပေါက်ပြီး လက်တွေ့အသုံးချနိုင်စွမ်းကို ပိုမိုအလေးထားသည်။ 

=============

• တောတောင်ရေမြေကို စိတ်ဝင်စားသည့် အကြောင်းအရာများ ထည့်သင်ရန်

Education is teaching our children to desire the right things. (Plato)

"ပညာရေးဆိုတာ ကလေးတွေကို မှန်ကန်တဲ့ အရာတွေ လိုချင်လာအောင် သင်ကြားပေးတာပါ" (ပလေတို)

သင်ရိုးညွှန်တမ်းအသစ် လိုအပ်မှု

• ဘာသာခြားနယ်ချဲ့များက နှစ်ပေါင်းတစ်ရာခန့် မြန်မာပြည်ကို အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နှင့် မွန်ပြည်တို့၌ ၄င်းတို့ဘာသာ တိုးမပေါက်ခဲ့သည်မှာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ပညာရေးစနစ်ကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ မွန် အများစုမှာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ပညာမျိုးစုံသင်ကြားပြီး ကြီးပြင်းလာကြသူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၄င်းတို့၏ နေ့စဥ်ဘဝတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဗုဒ္ဓစာပေ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဥ်ကျေးမှုများသည် အရေးခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့အစိုးရက လောကဓာတ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၏ ဩဇာမှာ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာခဲ့ပေသည်။ 
• ဘုန်းကြီးကျောင်းများက လူပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ပြန်လည်သင်ကြားရန် မဖြစ်နိုင်တော့သော်လည်း ရဟန်းသာမဏေသီလရှင်များအတွက် ခေတ်နှင့်လျှော်ညီ၍ ခေတ်နှင့်လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်နိုင်မည့် ခေတ်သစ်ပညာရေးစနစ် လိုအပ်တော့မည် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် သာသနာဘောင်သို့ ရောရှိလာကြမည့် သာသနာ့ဝန်ထမ်းများအတွက် နှစ်လမ်းသွား ပညာရေးစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လိုပါသည်။

ကိုးကားရန်စာအုပ်များ

1. ကလေးများအဖို့ ဗုဒ္ဓဝင် (နုယဥ်) စိတ်ကူးချိုချိုအနုပညာ စာအုပ်တိုက် (ဒုတိယအကြိမ်)
2. ဆယ့်နှစ်ရာသီ မြန်မာ့ရိုးရာရာသီပွဲတော်များ (ဦးအေးနိုင် (ဘီ-အေ)
3. ဒဂုံဦးထွန်းမြင့် စာအုပ်များ
4. ဓမ္မအမေးအဖြေများပေါင်းချုပ် (အရှင်ကေလာသ)
5. ပိဋကတ်တော်သမိုင်း (ဦးယံ)
6. ပိဋကတ်တော်သမိုင်းသစ် (ဟင်္သာတမြစ်ကွေ့ဆရာတော်)
7. မြန်မာစာ မြန်မာစကား (ဖြည့်စွက်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း)
   
8. ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မြန်မာ့ယဥ်ကျေးမှု (ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့်)
9. Tipitaka Studies (Thai - ဦးဣန္ဒာဝုဓမေးရန်)
10. Tipitaka Guide (U Ko Lay)

ဖတ်ရန်စာအုပ်စာရင်း

1.  ပရိယတ္တိသင်ပြနည်းစည်းမျည်းဥပဒေ (မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်) (ကန့်သတ်အဖြစ်သာ စာအုပ်ထုတ်)
2. Tipiṭaka Studies: Traditional and Contemporary (Conference); Shan State University = Click here
3. ပါဠိအခြေခံကျမ်း (ဓမ္မာစရိယဦးမောင်မောင်လေး) ပေစာ။ ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (ကမ္ဘာအေး) အတွက် ရေးသည့် ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာ လက်ရေးမူ (၁၉၆၄၊ မတ်လ)
4. Dhamma School Foundation Lesson Books = Click here
5. https://www.learnbig.net/my/book_category/teaching_materials_myanmar_nfpe/
6. https://studybuddhism.com/en/advanced-studies/history-culture/monasteries-in-tibet/the-gelug-monastic-education-system

ပညာရှင်များစာရင်း

အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ

• ဦးစက္ကပါလ
• ဒေါက်တာဉာဏိန္ဒ
• ဒေါက်တာဣန္ဒာဝုဓ 

သင်ရိုးစီမံ အကြံပေး

1. ဒေါက်တာဉာဏိန္ဒ (သန်လျင်းမင်းကျောင်း) 
2. ဒေါက်တာဝိသုတ (ဖလော်ဆော်ဖီ၊ မဟာယာန)
3. ဒေါက်တာစန္ဒာဝရာလင်္ကာရ (ပခုက္ကူ)

သင်ရိုးစီမံ

1. ဦးစက္ကပါလ
2. ဦးဝိစိတ္တာလင်္ကာရ (ဘုတလင်)
3. ဒေါက်တာဣန္ဒာဝုဓ 
4. ဦးဝိမလ (မစိုးရိမ်)
5. ဒေါက်တာအာသဘ
6. ဦးကေသရ (သမိုင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာ)
7. ဦးဇာဂရာလင်္ကာရ (လူထွက်)

အချက်အလက်စုစောင်းရေးအဖွဲ့ (Deta Collection)

• ဦးအရိယဝံသ (အောင်ချမ်းသာ)
• ဦးဇနနန္ဒ
• ဦးဝဏ္ဏသီရိ (နာလန္ဒ)
• အရှင်သီရိသုမင်္လသာမိ (အမေရိကန်) 

အယ်ဒီတာအဖွဲ့ (External Editorial Team)

• ဦးမာနိတ (ခိုနန်း)
• ဒေါက်တာဝိသာရဒ

အကြံပေးအဖွဲ့ (Advisory Board)

• ဒေါက်တာဥတ္တမာနန္ဒ
• ဦးပညာဓိကာလင်္ကာရ
• ဒေါက်တာနေမိန္ဒ (ထိုင်း) (Research)
• ဒေါက်တာဓမ္မသာမိ (အောက်စ်ဖို့ဒ်ဆရာတော်)
• ဒေါက်တာဝိသုဒ္ဓ (တဝဂူ) (ပါဠိ) (အဘိဓမ္မာ)
• ဦးသာသနဝရ

1. ဒေါက်တာအာစာရ (မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ)
2. ဦးကေလာသ (အမေရိကန်) (သမိုင်းဘာသာရပ်အတွက် ရေးသားရန်)
3. ဦးကေသရ (Bhikkhu) (သမိုင်း)
4. ကိုကိုသက်မှူး (လူထွက်) = [ကို ကို သက်မှူး FB account] (ပါဠိဘာသာအတွက်)
5. ကိုကျော်လွင် (ကျောင်းတိုက်စီမံခန့်ခွဲရေး)
6. ဦးကောဏ္ဍညကိတ္တိ (ဓမ္မကာယ) (သမိုင်း၊ ပိဋကတ်စာပေ)
7. ဦးဇာဂရာလင်္ကာရ (လူထွက်) (ပါဠိဘာသာအတွက်)
8. ဦးဉာဏ်ဇော် (လူထွက်) [လှည်းကူးမဟာဝိဟာရ] (ပါဠိဘာသာအတွက်)
9. ဦးကေသရ (မန်းနပသ ပါချုပ်)
10. ဒေါက်တာဓမ္မသာမိ (အောက်စဖို့ဒ်) (အကြံပေး)
11. ဒေါက်တာနောဓိဉာဏ (ITBMU ဒုပါချုပ်) (အဘိဓမ္မာ)
12. ဦးပဏ္ဍိတ (ပညာဘူမိ) (အဘိဓမ္မာနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ်)
13. ဒေါက်တာပါရမီ (အင်္ဂလိပ်စာ၊ ဝိနည်း)
14. ဒေါက်တာဖြိုးသီဟ (မြန်မာစာ၊ စိတ်ပညာ)
15. ဦးသာသနဝရ (ဗုဒ္ဓစေတမာန်)
16. Mr. Piya Tan (အကြံပေး)
17. ဦးဒေဝိန္ဒာဘိဝံသ (ဘိဝံသစာမေးပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အကြံပြုလွှာ ရေးသားရေးအဖွဲ့)
18. ဒေါက်တာဝဏ္ဏိတာဘိဝံသ (ဝိသုဒ္ဓါရုံ) (ပညာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စာတမ်းရေးဖူးတယ်။)
19. ဒေါက်တာဝိသုဒ္ဓ (တဝဂူ) (ပါဠိ)
20. ဦးပဏ္ဍိတ (ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်) = ပါဠိ
21. တက္ကသိုလ်သောတုဇန (မန်း န.ပ.သ) (မြန်မာစာ)
22. ဦးအောင်မွန် (မြတ်စုမွန်) (သမိုင်းဘာသာရပ်အတွက်)
23. မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ) (မြန်မာစာအတွက်)
24. ဓမ္မာစရိယဦးအေးနိုင် (မြန်မာစာ၊ မြန်မာမှု)
25. ရှင်ဇောတိကာလင်္ကာရ (ဖောင်းပြင်) [Facebook မှ ရေးထားသော ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်ကို ဆန်းစစ်ခြင်း ဆောင်းပါးများမှာ ကောင်းမွန်ပြီး အကျိုးအပြစ်တို့ကို ကောင်းစွာ ထောက်ပြနိုင်၏။ https://www.facebook.com/ujotikar.linkarra]
26. အရှင်မနောဟရ (မြစကြာ) (ကဗျာ၊ ပါဠိ)
27. အရှင်သီရိသုမင်္လသာမိ (အမေရိကန်)
28. ဒေါက်တာဇဋိလ (နမ့်စမ်) (ရန်ကုန်နပသ) (အင်္ဂလိပ်စာ)
29. ကိုအောင်သန်းမြင့် (သုတ္တန်များ)
30. ဒေါက်တာအရှင်သူရိယ (နိကာယ်အနှစ်ချုပ်ရေးသူ) 
31. ဦးဝိမလ (မစိုးရိမ်)
32. ဦးဝိသုဒ္ဓ (တဝဂူ)
33. ဒေါက်တာဝိလာသဂ္ဂါလင်္ကာရ (ငနုချောင်း)
34. ဦးတေဇောဘာသ (ရာဇဓာနီစာသင်တိုက်၊ နေပြည်တော်)
35. သာမဏေကျော် (ဦးဓမ္မိကာလင်္ကာရာဘိဝံသ) - ပါဠိ
36. ဒေါ်မိုးမိုးလွင် (Debate)
37. မြေလတ်မင်းလွင် (ကဗျာ) [FB: Myay Latt Min Lwin]
38. Ko Wai Phyo Aung (ait computer)
39. ဒေါက်တာအာကာမိုးသူ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလလ်)
40. အရှင်နန္ဒာစာရ (ဗုဒ္ဓစိတ်ပညာ)
41. ဦးဣန္ဒာဝုဓ 
    
42. ဦးဝိစိတ္တလင်္ကာရ (ဘုတလင်)
43. ဒေါက်တာဓမ္မာစာရ (ဓမ္မပရိယာယ သုတေသန Foundation) 
44. မြစကြာကျောင်းတိုက် နာယက အရှင်ဝဏ္ဏိတာလင်္ကာရာဘိဝံသ၊ "ပဒဗျဉ္ဇနဝိနိစ္ဆယကထာ" ကျမ်းပြုစုသူ (ပါဠိသဒ္ဒါ)
45. စျာန်သစ်အောင် (မောင်သာဝ) (သမိုင်းများ အချောသတ်ရေးရန်)
46. ဇော်မင်းဦး (Zaw Min-Oo)
47. ဦးအရိယာလင်္ကာရာဘိဝံသ (အောင်ချမ်းသာ)
48. ဦးအဘယာလင်္ကာရ (မဟာဝိဟာရ) သို့မဟုတ် မဟာဝိဟာရမှာ တစ်ပါး (ပါဠိ၊ ဝိနည်း)
49. ဦးဝိမလ (မစိုးရိမ်တိုက်)
50. အရှင်သရဏ (ကိုဂျင်ဆန်) (Jansen Stovicek) ဝိနည်း (English mediem) နဲ့ ပတ်သက်ပြီး တာဝန်ပေးရန်

ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်

• ပထမဆုံး လက်ရှိပညာရေးစနစ်၏ အားနည်းချက်၊ အားသာချက်တို့ကို စနစ်တကျ လေ့လာသုတေသနပြုရန်နှင့် ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာများ သက်မှတ်၊ ရေးသားရန် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု အခိုင်အမာ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရမည်။

• ပရိယတ္တိပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ၊ စာတမ်းဖတ်ပွဲများ ပြုလုပ်ရမည်
• အတန်းသက်မှတ်ရေး စနစ်တကျ ဆွေးနွေး သုတေသနပြုရန်။ အတန်းမည်မျှ သက်မှတ်မည်နည်း? အရေးကြီးသော အပိုင်း ဖြစ်သည်။ အတန်းများ၏ အမည်ကို ယခင်အတိုင်း ခေါ်ဝေါ်မည်လော။ အမည်အသစ် ပေးမည်လော။ 
• စိတ်ပညာဘာသာရပ် (ဒကာ၊ ဒကာမများနှင့် ဆက်ဆံ ပြောဆိုရာ၌ အနောက်တိုင်း စိတ်ပညာဘာသာရပ်ကို သိထားသင့်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား အသုံးပြုခဲ့သည့် Counselling ဘာသာရပ်ကိုလည်း စနစ်တကျ သိထားသင့်လှသည်။)
• ဟောပြောမှုပညာ (ရဟန်းတော်တိုင်းအတွက် အရေးပါလှ၏။)
• ဒဿနိကဘာသာရပ် (အရှေ့တိုင်း၊ အနောက်တိုင်း ဒဿနိက ဘာသာရပ်များကို ဗုဒ္ဓဒဿနနှင့် နှိုင်းယှည် လေ့လာသင့်၏။)  
• ပဋိပတ်မကင်းသော ပဋိယတ်၊ ပဋိယတ် မကင်းသော ပဋိပတ် ဖြစ်ရေး
• ကျောက်စာအထူးပြု ဘာသာရပ်အနေဖြင့် Master Degree Course တစ်ခု ရှိသင့် (သမိုင်းနဲ့ ဘာသာရေးမှာ ကျောက်စာ အရေးကြီး)
• Thesis ရေးသား၍ ကျမ်းတင်သည့် စနစ်ကို ထည့်သွင်း သက်မှတ်ရမည်။
• ပရိယတ္တိ ပညာရေးစနစ်တွင် Debate စနစ် ထည့်သွင်း သက်မှတ်ရေး၊ ကျပန်းစကားပြော ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပသက်မှတ်ရေး (မြို့နယ်၊ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အဆင့်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်)
• မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ကြီး၏ "ပရိယတ္တိသင်ပြနည်း စည်းမျည်းဥပဒေ" စာအုပ်ကို ကြည့်ရှုလေ့လာ
• န.ပ.သ တက္ကသိုလ်များ သာသနာပြု စေလွှတ်သကဲ့သို့ ပြည်မအတွင်းမှ ကျေးရွာများသို့ သာသနာပြု စေလွှတ်သည့် စနစ်ကျင့်သုံးရေး (ထိုသို့ စေလွှတ်ရာ၌ အောက်ပိုင်းမှ သံဃာများကို အထက်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ရေး၊ အထက်ပိုင်းမှ သံဃာများကို အောက်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ရေး)
• ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာ သက်မှတ်ရေးနှင့် ရေးသားရေးအတွက် အကြံပေးအဖွဲ့ကို ပီပီပြင်ပြင် ဖွဲ့စည်းရန်
• စာသင်တိုက်ကြီးများမှ စာချဆရာတော်များကို ပင့်ဖိတ်၍ ၎င်းတို့၏ အမြင်တို့ကို နားထောင်မှတ်သားရန်
• စာသင်သားများကို အင်တာဗျူး၍ အစီအရင်ခံစာ ရေးသားတင်ပြရန်
• လက်ရှိကျင်းပနေသည့် စာမေးပွဲများစနစ်နှင့် တာဝန်ယူမှုအပိုင်း (သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန စသည်) ကို စနစ်လေ့လာ သုံးသပ်၍ အကြံပြုချက်များ ရေးသားတင်ပြရန်
• ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်ကို ပြင်ဆင်ရာ၌ အစိုးရ ငယ်၊ လတ်၊ ကြီး၊ ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲများအတွက် အဓိကထား ပြင်ဆင်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ်၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်၊ တိပိဋကစာမေးပွဲ၊ နိကယ်ငါးရပ်စာမေးပွဲ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်တို့အတွက် အဘိဓမ္မာ၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စာမေးပွဲများအတွက်ပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည် ဖြစ်သည်။
• ပုဂ္ဂလိကအနေဖြင့် ကျင်းပပေးနေသည့် ဘိဝံသစာမေးပွဲများ၊ သာမဏေကျော်စာမေးပွဲများ အတွက်လည်း ဝေဖန်သုံးသပ် အကြံပြုချက်များ ရေးသားတင်ပြရမည်။
• ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာထဲ အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာစာ၊ သမိုင်းဘာသာရပ်များ ထည့်ရမည်ဖြစ်၍ ထိုဘာသာရပ်နှင့် ဆိုင်သော လူပုဂ္ဂိုလ် ပညာရှင်များကို ရှာဖွေသက်မှတ်ရန်
• အဘယ့်ကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာများကို ပြင်ဆင်သင့်ကြောင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာစာ၊ သမိုင်းစသော ဘာသာရပ်အသစ်များ ထည့်သွင်း သက်မှတ်သင့်ကြောင်း အကြံံပြုလျောက်ထားလွှာ ရေးသားရန်
• ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများမှ ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်များကို စနစ်တကျ လေ့လာ သုတေသနပြု၍ တင်ပြရန်။ အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့သို့ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်၍၎င်း၊ (သို့မဟုတ်) ထိုနိုင်ငံများတွင် လက်ရှိ ပညာသင်ကြားနေကြသည့် ပညာသင် ရဟန်းတော်များကို အဖွဲ့ကိုယ်စား တောင်းပန်လျောက်ထား၍ လေ့လာသုတေသန ပြုစေပြီး အကြံပြုလွှာ ရေးသား လျောက်ထားစေခြင်းဖြင့် အသုံးဝင်မည့် အချက်အလက်များ၊ အကြံပြုချက်များ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။
• မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံများမှ ပရိယတ္တိပညာရေးစနစ်များကို စနစ်တကျ လေ့လာ သုတေသနပြု၍ တင်ပြရန်။ အထူးသဖြင့် တိဘက်တို့ အခြေစိုက်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒရန်ဆာလာသို့ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်၍၎င်း၊ (သို့မဟုတ်) အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် လက်ရှိ ပညာသင်ကြားနေကြသည့် ပညာသင် ရဟန်းတော်များကို အဖွဲ့ကိုယ်စား တောင်းပန်လျောက်ထား၍ လေ့လာသုတေသန ပြုစေပြီး အကြံပြုလွှာ ရေးသား လျောက်ထားစေခြင်းဖြင့် အသုံးဝင်မည့် အချက်အလက်များ၊ အကြံပြုချက်များ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။
• ပညာရေးကောင်းမွန်သည့် အနောက်နိုင်ငံ ပညာရေးစနစ်များကို လေ့လာသုတေသန ပြုရန် (စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ ပညာရေးစနစ်ကိုပါ လေ့လာနိုင်သည်)
• ပြဋ္ဌာန်းကျမ်းစာများ ရေးသားပြီးချိန်၊ လက်ရှိပညာရေးစနစ်၏ အားနည်းချက်၊ အားသာချက်တို့ကို လေ့လာသုတေသနပြု၍ အကြံပြုလျှောက်ထားလွှာ ရေးသားပြီးချိန်တွင် မဟနဆရာတော်ကြီးတို့ကို စနစ်တကျ ကြိုတင်လျှောက်ထားရမည်။ တိုင်ပင်ကိုက်၍ ပြီးမှသာ မဟန အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုချက် ရရေး အဆိုတင်သွင်းနိုင်ရေး လုပ်ဆောင်ရမည်။